آيا وحدانيت خداوند مانند بشر است ؟
فتح بن يزيد از حضرت رضا عليه السلام روايت كرده است كه از آن جناب در توصيف خداى تعالى شنيدم :
« هُوَ اللَّطِيفُ الْخَبِيرُ . . . »
سميع است يعنى شنوا است ، بصير است يعنى بينا است ، واحد است يعنى متفرد به ذات است ، احد است يعنى متفرد به معنى است صمد است ، يعنى بزرگى منتهى به او است ، ولد نمىآورد و كسى از او متولد نمىشود و احدى نظير و مساوى با او نيست ايجادكنندهء اشياء است . تركيب آورندهء اجسام است و تصويركنندهء صورت ها است و اگر خداوند چنين است كه بعضى مىگويند و به غير آنچه ذكر شد وصفش مىكنند خالق از مخلوق شناخته نمىشود و ايجادكننده از ايجاد شده تميز نمىيابد ولى او ايجادكننده است كسانى را كه مجسم نموده و مصور فرموده و ايجاد نموده زيرا كه او موجودى است كه چيزى به او شباهت ندارد و او به چيزى شباهت ندارد .
عرض كردم : بلى فداى وجودت تصديق نمودم به آنچه فرمودى لكن فرمودى خدا احد است و صمد است و فرمودى كه به چيزى شباهت ندارد خدا واحد است و انسان واحد است آيا وحدانيت اين شباهت به ديگرى ندارد ؟
فرمود : اى فتح خدا يقين تو را ثابت بدارد مقصود تشبيه در معنا است كه در مقام منفى است اما در اسماء مفاد واحد در انسان و در خدا متحد است و آن دلالت كردن بر مسما است ولى در معنا چنين نيست زيرا كه انسان كه گفته مىشود : واحد است مقصود اخبار از اين است كه يك جثه است و دو جثه نيست .