و آن دو چيز كه مبغوض مىدارد : تكبر در راهها ، و دروغ در غير اصلاح .
حضرت ابراهيم - عليه السّلام - نفرمود : « بلكه اين كار را بزرگشان كرده است » مگر به هدف اصلاح ، و براى اينكه براى آنها ثابت كند كه بتها نمىفهمند .
و حضرت يوسف - عليه السّلام - نفرمود آنچه را كه فرمود مگر به هدف اصلاح .
ما مَعْنى قَوْلِ إِبْراهيمَ :
هذا رَبِّي
لِغَيْرِ اللَّهِ ؟ « 1 »
سُئِلَ أَبُو عَبْدِاللَّهِ - عليه السّلام - عَنْ قَوْلِ إِبْراهيمَ :
هذا رَبِّي
لِغَيْرِ اللَّهِ ، هَلْ أَشْرَكَ في قَوْلِهِ « هذا رَبّي » ؟
فَقالَ : مَنْ قالَ هذا أَلْيَومَ فَهُوَ مُشْرِكٌ وَلَمْ يَكُنْ مِنْ إِبْراهيمَ شِرْكٌ وَإِنَّما كانَ في طَلَبِ رَبِّهِ ، وَهُوَ مِنْ غَيْرِ شِرْكٍ . « 2 »
معنى گفتهء حضرت ابراهيم به غير خدا : « اين پروردگار من است » چيست ؟
از امام صادق - عليه السلام - دربارهء فرمايش حضرت ابراهيم - عليهالسّلام - دربارهء غير خدا : « اين پروردگار من است » سؤال شد كه آيا با اين كلام شرك ورزيد ؟
حضرت فرمود : هر كس اين سخن را امروز بگويد مشرك است ، ولى از ابراهيم شرك شمرده نمىشود ، زيرا اين سخن در طريق رسيدن به پروردگارش بود ، و شرك نيست .
* شايد مراد از اين كلام اين است كه در مسير بحث يا مباحثه با ديگران براى رسيدن به حقيقت مطرح كردن چنين جملهاى بى اشكال است .
هامش
( 1 ) - سورهء أنعام آيهء 76 .
( 2 ) - بحار الأنوار : ج 11 ص 77 ح 5 .