شناخته مىشود ؟
امام فرمود :
مَن كانَ فِعلُهُ لِقَولِهِ مُوافِقاً فَأَثبِتْ لَهُ الشَّهادَةَ ، وَ مَن لَم يَكُن فِعلُهُ لِقَولِهِ مُوافِقاً فَإنَّما ذلِكَ مُستَودَعٌ . « 1 »
هر كس كردارش با گفتارش يكى باشد ، پس برايش گواهى بده [ كه اهل نجات است ] ، و هر كس كردارش با گفتارش سازگار نباشد ، ايمانش عاريتى است .
يكى ديگر از راههاى ثبات دين ، همراهىِ هميشگى با معارف اهل بيت عليهم السلام ، يعنى همان راه مستقيم است . در روايتى از امير مؤمنان عليه السلام ، خطاب به كميل ، ايمان را به « ثابت » و « عاريتى » تقسيم كرده و فرموده است :
فَاحْذَر أن تَكُونَ مِنَ المُستَودِعينَ ، و إنّما يَستَحِقُّ أن يَكونَ مُستَقَرَّاً إذا لَزِمْتَ الجادَّةَ الواضِحَةَ الَّتي لا تُخرِجُكَ إلى عِوَجٍ وَ لا تُزيلُكَ عَن مَنهَجٍ . « 2 »
پس بپرهيز از اين كه از عاريتگيرندگان باشى . [ براى ايمان ] ، آن سِزَد كه پايدار باشد [ تا به مددِ ايمان استوار ] ، راهى روشن در پيشگيرى كه تو را به كژى نكشانَد و تو را از راه به در نبرَد .
دعا نيز در پايدارى و ثبات دين ، تأثيرِ مهمّى دارد و حتّى ايمانِ عاريتى را به ايمان ثابت ، بر مىگردانَد . امام صادق عليه السلام ، فرموده است :
وَ مِنهُم مَنْ أُعِيرَ الْإيمانَ عارِيَةً فَإذا هُوَ دَعَا وَ الَحَّ فِى الدُّعاءِ ماتَ عَلَى الْإيمانِ . « 3 »
و برخى از مؤمنان هم ايمان عاريتى دارند . اينان ، اگر [ براى استوارى ايمان خود ] دعا كنند و در دعا ، پافشارى كنند ، با ايمان مىميرند .
داستان ايمانِ عاريتى
فُضَيل بن عياض « 4 » كه پس از تحوّلى روحى ، در زمرهء بزرگان عرفان قرار گرفت ،
هامش
( 1 ) . الكافى ، ج 1 ، ص 45 ، ح 5 .
( 2 ) . تحف العقول ، ص 174 .
( 3 ) . الكافى ، ج 2 ، ص 419 ، ح 5 .
( 4 ) . فضيل بن عياض ، از راهزنان منطقهء خراسان بوده كه شبى به قصدِ دزدى ، از ديوار خانهاى بالا مىرفت . صداى قرآن خواندن شخصى را شنيد كه مىخواند :« أَ لَمْ يَأْنِ لِلَّذِينَ آمَنُوا أَنْ تَخْشَعَ قُلُوبُهُمْ لِذِكْرِ اللَّهِ؛ آيا كسانى را كه ايمان آوردهاند ، هنگام آن نرسيده است كه دلهاى ايشان ، از ياد خدا ، نرم و ترسان شود ؟ » ( سورهء حديد ، آيهء 16 ) اين آيه ، در دل فضيل نشست و به خود آمد و گفت : « آرى ! وقت آن رسيده است » . توبهاى نيكو كرد و راه حق را يافت و در اواخر عمر ، در جوار خانهء خدا سُكنا گزيد و شاگردانى را تربيت كرد .