ظاهرى استوار بوده است ، چنان كه از پيامبر صلى الله عليه و آله روايت شده كه فرمود :
انَّما أَقضِى بَينَكُم بِالبَيِّناتِ وَ الْأيْمانِ . « 1 »
من [ تنها ] بر اساس بيّنهها ( دلايل آشكار ) و سوگندها ، ميان شما داورى مىكنم .
آنچه سبب شد تا اهل بيت عليهم السلام بر اساس شواهدِ ظاهرى داورى كنند ، تحمّل نداشتن مردم است ؛ زيرا مردم نمىتوانستند حكمت احكامِ واقعى را در يابند و گمراه مىشدند ؛ ولى در زمان ظهور آخرين منجى بشر ، انديشهء اجتماعى آنان ، تكامل مىيابد و مردم ، قضاوتِ امام زمان عليه السلام بر اساس الهامات خداوندى را مىپذيرند . امام صادق عليه السلام ، فرموده است :
إذا قَامَ قائِمُ آلِ مُحَمَّدٍ صلى الله عليه و آله حَكَمَ بِحُكمِ داوُودَ وَ سُلَيمانَ لا يَسْألُ بَيِّنَةً . « 2 »
هر گاه قائم خاندان محمّد صلى الله عليه و آله قيام كند ، به حكم داوود و سليمان عليهما السلام داورى مىكند و از بيّنه نمىپرسد .
ايشان ، در روايت ديگرى فرموده است :
إذا قَامَ قائِمُ آلِ مُحَمَّدٍ - عَلَيهِ وَ عَلَيْهِمُ السَّلامُ - ، حَكَمَ بَيْنَ النّاسِ بِحُكْمِ داوُودَ عليه السلام ، لا يَحتاجُ إلى بَيِّنَةٍ ، يُلْهِمَهُ اللَّهُ تَعالَى فَيَحْكُمُ بِعِلْمِهِ . « 3 »
هر گاه قائم خاندان محمّد - كه بر او و آنان ، سلام باد - ، قيام كند ، ميان مردم به حكم داوود عليه السلام داورى خواهد كرد و به بيّنه ، نيازى ندارد . خداوند متعال ، به او الهام مىكند و او به دانش خويش ، حكم مىراند .
بنا بر اين ، اگر فصل الخطاب به معناى داورى بر اساسِ واقع باشد ، يعنى همهء امامان بزرگوار عليهم السلام ، مىتوانند بر اساس واقع ، قضاوت كنند ؛ ولى تا زمان ظهور ، تنها بر اساس شواهد ظاهرى داورى مىنمايند .
هامش
( 1 ) . الكافى ، ج 7 ، ص 414 ، ح 1 .
( 2 ) . همان ، ج 1 ، ص 397 ، ح 1 .
( 3 ) . الإرشاد ، ج 2 ، ص 386 .