1 . هدايت عام
اين گونه از هدايت الهى ، نشان دادن راه است و به گروه خاصّى اختصاص ندارد ؛ بلكه براى همهء بندگان ، اين شيوه ، هموار است :
« إِنَّا هَدَيْناهُ السَّبِيلَ إِمَّا شاكِراً وَ إِمَّا كَفُوراً .
« 1 »
ما راه را به او ( انسان ) بنموديم ، خواه سپاسگزار باشد و خواه ناسپاس » .
آدمى ، با شكرگزارى و پاسِ نعمت را نگه داشتن ، به سرمنزل مقصود مىرسد و رَهجوى ناسپاس ، در اين مسير ، ناكام مىمانَد . خداوند ، هر دو مسير را به انسانها نمايانده است و در فطرت آدميان ، خوبىها و بدىها را آشكار گردانيده است :
« وَ هَدَيْناهُ النَّجْدَيْنِ .
« 2 »
و دو راه ( خير و شر ) را به او نموديم » .
پيامبران ، وظيفه دارند تا چراغ فطرت آدميان را بر افروزند و با بيم و اندرز خود ، فطرت آنان را تقويت نمايند .
2 . هدايت خاص
نوع ديگر از هدايت و راهنمايى ، رساندن به مقصد است . در اين شيوه ، تنها راه نشان داده نمىشود ، بلكه رهجو را به مقصد مىرسانند و در جوارِ مطلوب ، آرامش مىيابد . خداوند ، آنانى را كه از هدايت عامّ او بهرهمند شدهاند ، با هدايت ويژهء خود ، به مقصد مىرساند . اين ، وعدهء الهى است كه براى تلاش كنندگان بااخلاص ، اين مسير ، محقَّق خواهد شد :
« وَ الَّذِينَ جاهَدُوا فِينا لَنَهْدِيَنَّهُمْ سُبُلَنا
. « 3 »
و آنان كه در راه ما بكوشند ، هر آينه ، ايشان را به راههاى خويش ، رهنمون مىشويم » .
هامش
( 1 ) . سورهء انسان ، آيهء 3 .
( 2 ) . سورهء بلد ، آيهء 10 .
( 3 ) . سورهء عنكبوت ، آيهء 69 .