و پژوهش در موضوع مهدويت در دورهء معاصر دارد .
ناگفته نماند كه در ميان اين جمع انبوه ، آثار علمى و پژوهشى فراوان نيستند ؛ بلكه غالب اين آثار را نوشتههاى ترويجى و عمومى تشكيل مىدهند . ضمناً در اين شمارش و سنجش ، مبنا بر « كتاب » بوده و مقالات ، استقصا و شمارش و گزارش نشدهاند .
2 - 2 . تدوين آثار انتقادى و گاه مغرضانه
از نيمه قرن چهاردهم هجرى ( ح 1310 ش ) به بعد ، كتابهايى در نقد مهدويت يا فرهنگ مهدوى شيعه نگارش يافته كه بيشتر تحت تأثير شرايط سياسى - اجتماعى جهان صورت گرفته است . ادّعاهاى مهدويت در دورهء معاصر ، ظهور سلفىگرى جديد در حجاز و نيز حركتها و جنبشهايى كه درسودان ، مكّه و . . . شكل گرفته ، بستر عمدهء شكلگيرى اين آثار بوده است . برخى از اينها نگاه تاريخى دارند و برخى ديگر ، نگاه تاريخى - حديثى . « 1 » اينك به معرفى عمدهترين آنها مىپردازيم .
1 . رجعت ، محمّدحسن شريعت سنگلچى تهرانى ( 1271 - 1322 ش ) ، تهران :
دار التبليغ ، 1320 ش ، دوم ، 68 ص .
چاپ نخست كتاب ، در آغاز سال 1315 ش ( 1355 ق / 1936 م ) در تهران در مجموعهء « بيانات مُصلح كبير » منتشر شده است . مؤلّف ، احاديث رجعت ( بازگشت مردگان در آخر الزمان ) را از منابع حديثى و تفسيرى و كلامى شيعه ، اخذ و به نقد رجالى و محتوايى آنها مىپردازد و در نقد محتوايى نيز عمدتاً بر قرآن و دليل عقل
هامش
( 1 ) . گفتنى است به نقدهاى جامعهشناختى و آسيبشناسانهاى كه برخى روشنفكران معاصر ( محمّدرضا حكيمى ، على شريعتى ، عبدالكريم سروش و . . . ) ذيل عنوان « انتظار پويا ( فعال ) » و « انتظار ايستا ( منفعل ) » و موارد مشابه مطرح كردهاند ، به دليل آن كه اساساً در خدمت به باور مهدى شيعى شكل گرفتهاند ، نخواهيم پرداخت .