ناهنجارىها دفعى است يا تدريجى ؟ به عبارت ديگر ، آيا امام مهدى عليه السلام پس از ظاهر شدن ، بلافاصله مبارزه با انواع مفاسد و ناهنجارىها را همزمان آغاز مىكند يا اين كه اصلاحات مورد نظر خود را به تدريج و با برنامهريزى و زمانبندىِ ويژهاى مديريت مىنمايد ؟
با در نظر گرفتن مفاد احاديثى كه تأكيد دارند بر اين كه سيرهء حكومت امام مهدى عليه السلام مبتنى بر سيرهء حكومت پيامبر صلى الله عليه و آله و امام على عليه السلام است ، در پاسخ سؤال مذكور مىتوان گفت : در حكومت مهدوى ، مبارزه با بخشى از مفاسد ، دفعى است و مبارزه با بخشى ديگرى از ناهنجارىها ، تدريجى خواهد بود .
در سيرهء نبوى و علوى ، مفاسد اجتماعى بر دو دسته تقسيم گرديده است :
دستهء اوّل ، مفاسدى كه زمينهء اجتماعى لازم براى مبارزهء فورى با آنها فراهم بود .
در اين گونه موارد ، همزمان با آغاز مسئوليت ، مبارزه با ناهنجارىها نيز آغاز شد ؛ مانند مبارزه با شرك و ظلم .
دستهء دوم ، مفاسدى كه زمينهء اجتماعى لازم براى مبارزهء فورى با آنها فراهم نبود . در اين گونه موارد ، پيكار با ناهنجارىها تدريجى بود ؛ مانند اين كه در عصر نبوّت ، بخشى از مقرّرات اسلام ، به تدريج نازل مىشد . همچنين امام على عليه السلام مبارزه با مفاسد ادارى و اقتصادى را از نخستين روزهاى حكومت ، آغاز كرد ؛ اما از آن جا كه زمينه براى بخشى از اصلاحات فرهنگى آماده نبود ، مىفرمود :
لَو قَدِ استَوَت قَدَماىَ مِن هذِهِ المَداحِضِ لَغَيَّرتُ أشياءَ . « 1 »
اگر پاهايم در اين لغزشگاه استوار مانْد ، امورى را تغيير خواهم داد .
بدينسان ، در حكومت علوى مبارزه با شمارى از انحرافات ، منوط به فراهم شدن زمينههاى لازم گرديد . « 2 »
هامش
( 1 ) . ر . ك : دانشنامهء امير المؤمنين عليه السلام : ج 3 ص 572 ح 1348 .
( 2 ) . براى توضيح بيشتر ، ر . ك : دانشنامهء امير المؤمنين عليه السلام : ج 3 ص 386 ( سياست علوى در رويارويى با انحرافها ) .