مردم زندگى مىكند و مردم ايشان را مىبينند ؛ ولى نمىشناسند ؟
اكنون بايد ديد كدام يك از اين سه احتمال در بارهء غيبت امام مهدى عليه السلام ، درست است : 1 . نبودن در ميان مردم ، 2 . بودن در ميان مردم و ديده نشدن ، 3 . بودن و ديده شدن ؛ ولى شناخته نشدن .
در پاسخ به اين پرسش مىگوييم : وقوع هر سه احتمال ، امكانپذير است ، چنان كه نمونهء هر يك در عالم اتّفاق افتاده است . خداوند در قرآن عيسى عليه السلام را نمونهء احتمال اوّل شمرده ، مىفرمايد :
« وَ ما قَتَلُوهُ يَقِيناً بَلْ رَفَعَهُ اللَّهُ إِلَيْهِ .
« 1 »
و يقيناً او را نكشتند ؛ بلكه خدا او را به سوى خود ، بالا بُرد » .
موارد وقوع احتمالهاى دوم و سوم نيز در آيات و گزارشهاى تاريخى ذكر شدهاند كه به چند مورد ، اشاره مىشود :
1 . خداوند در قرآن مىفرمايد :
« وَ جَعَلْنا مِنْ بَيْنِ أَيْدِيهِمْ سَدًّا وَ مِنْ خَلْفِهِمْ سَدًّا فَأَغْشَيْناهُمْ فَهُمْ لا يُبْصِرُونَ .
« 2 »
و ما در برابر آنان ، ديوارى كشيديم و در پشت سرشان [ نيز ] ديوارى و بر ديدگانشان نيز پرده اى افكنديم تا نتوانند بنگرند و ببينند » .
در مورد اين آيه ، مفسّران از عبد اللَّه بن مسعود روايت كردهاند كه : قريش بر در خانهء پيامبر صلى الله عليه و آله گرد آمدند . ايشان از خانه خارج شد و مشتى خاك بر سر و روى آنان پاشيد و آنان ، پيامبر صلى الله عليه و آله را نمىديدند .
و نيز از ابن عبّاس آوردهاند كه : قريش اجتماع نمودند و گفتند : « اگر محمّد بخواهد داخل شود ، همگى يكپارچه بر ضدّ او به پا خواهيم خواست » ؛ امّا
هامش
( 1 ) . نساء : آيهء 157 - 158 .
( 2 ) . يس : آيهء 9 .