ايشان ، آنان را به عنوان خلفاى شايستهء خود ، معرّفى نموده است .
از نگاه پيروان اهل بيت عليهم السلام ، پاسخ اين سؤال ، روشن است ؛ زيرا آنان بر اين باورند كه خلفاى دوازدهگانهء پيامبر صلى الله عليه و آله ، دوازده تن از اهل بيت ايشان اند كه اوّلين آنها امام على عليه السلام و آخرين آنها امام مهدى عليه السلام است كه هماكنون ، زنده است و روزى ، جهان را پُر از عدل و داد خواهد كرد . « 1 »
محدّثان اهل سنّت با اين كه حديث جابر بن سَمُره را صحيح مىدانند ، پاسخ روشنى براى تبيين مصاديق خلفاى دوازدهگانه ندارند ، تا آن جا كه ابن جوزى در كتاب كشف المشكل مىگويد :
اگر چه در بارهء اين حديث جستجوى بسيار كردم و در مورد آن سؤال نمودم ، ليكن كسى را نيافتم كه مقصود [ واقعى ] آن را بداند . « 2 »
مهلّب نيز چنين تصريح مىنمايد :
كسى را نيافتم كه به معناى حقيقى اين حديث ، رسيده باشد . « 3 »
همچنين ابن حجر ، اجمالًا عدم فهم حديث ياد شده را تأييد مىكند . « 4 »
البتّه عدّهاى از جمله افراد ياد شده خواستهاند كه مقصود از خلفاى دوازدهگانه را هر چند به صورت احتمال ، بيان كنند ؛ ليكن با تأمّل در آنچه گفتهاند ، مشخّص مىگردد كه مدّعاى آنان ، نه از حيث عدد و نه از حيث ويژگىها ، با آنچه پيامبر صلى الله عليه و آله فرموده ، قابل انطباق نيست كه در اين جا به شمارى از آرا ، اشاره مىكنيم . « 5 »
هامش
( 1 ) . ر . ك : ص 379 ( روايتهاى در بر دارندهء شمار و نام امامان عليهم السلام ) .
( 2 ) . كشف المشكل : ج 1 ص 449 ، فتح البارى : ج 3 ص 212 .
( 3 ) . فتح البارى : ج 13 ص 211 .
( 4 ) . فتح البارى : ج 13 ص 212 .
( 5 ) . براى آگاهى بيشتر ، ر . ك : فتح البارى : ج 13 ص 211 - 215 به بعد ، المسائل الخلافيّة : ص 15 - 38 .