2 . رهيافت عرفانى - معنوى به مهدويّت
برخى از مستشرقان آموزهء مهدويّت را به لحاظ تأثيرات عرفانى و معنوى آن در هدايت انسان و جامعه به كمال ، بررسيده و ارزيابى كردهاند . هانرى كُربَن ، فيلسوف فرانسوى ، از مشهورترين صاحبنظران در اين رهيافت به شمار مىآيد . وى در اين باره مىنويسد :
به عقيدهء من ، مذهب تشيّع تنها مذهبى است كه رابطهء هدايت الهى را ميان خدا و خلق هميشه زنده نگه داشته و به طور مستمر و پيوسته ولايت را زنده و پابرجا مىگذارد . مذهب يهود نبوّت را ، كه رابطهاى است واقعى ميان خدا و عالم انسانى ، درحضرت كليم ختم كرده و پس از آن به نبوّت حضرت مسيح و حضرت محمّد صلى الله عليه و آله اذعان ننموده و رابطهء مزبور را قطع مىكند و نيز مسيحيان در حضرت عيسى متوقف شدند و اهل سنّت از مسلمانان نيز در حضرت محمّد صلى الله عليه و آله توقّف نموده و با ختم نبوّت در ايشان ، ديگر رابطهاى ميان خالق و خلق موجود نمىدانند . تنها مذهب تشيّع است كه نبوّت را با حضرت محمّد صلى الله عليه و آله ختمشده مىداند ؛ ولى ولايت را ، كه همان رابطهء هدايت و تكميل مىباشد ، بعد از آن حضرت و براى هميشه زنده مىداند ؛ رابطهاى كه از اتصال عالم انسانى به عالم الوهى حكايت مىكند ؛ به واسطهء دعوتهاى دينى قبل از موسى و دعوت دينى موسى و عيسى و محمّد عليهم السلام ، و بعد از حضرت محمّد صلى الله عليه و آله به واسطهء همين رابطهء ولايت ، جانشين وى ( به عقيدهء شيعه ) زنده بوده و هست و خواهد بود و اين حقيقتى است زنده كه هرگز نظر علمى نمىتواند آن را از خرافات شمرده و از ليست حقايق حذف نمايد . به عقيدهء من ، همهء اديان برحق اند و يك حقيقت زنده را دنبال مىكنند و همهء اديان در اثبات وجود اين حقيقت زنده مشتركاند . آرى ! تنها مذهب تشيّع است كه به زندگى اين حقيقت ، لباس دوام و استمرار پوشانده است . « 1 »
هامش
( 1 ) . ظهور شيعه ، مجموعه مصاحبههاى استاد علامه طباطبايى وپروفسور هانرى كربن : ص 7 ، « امام عصر از منظر پروفسور هانرى كربن » ، موعود : ش 14 ص 40 .