فرماندهى طلايه سپاه را به عهده گرفت و چون عبيد اللّه بن عبّاس ( يكى از فرماندهان سپاه امام حسن عليه السلام ) به سوى معاويه گريخت ، او كه معاونت عبيد اللّه را به عهده داشت صبحگاه با مردمان نماز گزارد و نمازگزاران را به استوارْگامى و جهاد ، فرا خواند و آنگاه ، فرمان حركت داد .
3 / 31 كُمَيل بن زياد
كُمَيل بن زياد بن نُهَيك نَخَعى كوفى ، از ياران امام على و امام حسن عليهما السلام است . او را از افراد مورد اطمينان امام على عليه السلام برشمرده و در توصيف او گفتهاند : شجاع ، دلير ، زاهد و عابد بود . او از پيشگامان شورش كوفيان عليه عثمان بود و عثمان ، او را با عدّهاى ديگر به شام ، تبعيد كرد . وى همراه با كوفيان ، در جنگ صِفّين ، شركت جست و از طرف امام على عليه السلام فرماندار هيت شد كه به خاطر عملكرد ضعيفش ، مورد عتاب ايشان قرار گرفت .
كميل ، سخنان زيبايى از امام على عليه السلام نقل كرده است كه از آن جمله ، دعاى مشهور « كميل » است . در واقعه كربلا و قيام توّابين و مختار ، گزراشى از او نرسيده است . كميل كه او را جزو هشت عابد مشهور كوفه دانستهاند در سال 82 هجرى به دست حَجّاج به شهادت رسيد .
از مغيره نقل شده است كه چون حَجّاج ، حاكم عراق شد ، به جستجوى كميل بن زياد برآمد ؛ امّا كميل از دست او گريخت . حَجّاج هم سهميه قومش را از بيت المال ، قطع كرد .
كميل ، چون چنين ديد ، گفت : من پيرمردى كهنسالم كه عمرم به پايان رسيده و سزاوار نيست كه موجب محروميت قومم از سهمشان شوم . پس بيرون آمد و خود را به حجّاج ، تسليم كرد .
حجّاج ، چون او را ديد ، به او گفت : من [ مدّتها بود ] دوست داشتم بر تو