مشايخ اجازه
حديث شيعه در نيمهء دوم قرن دهم و اوايل قرن يازدهم هجرى ، بر مدار « اجازات » مىچرخيد و اين ، مطلبى است كه در شناسايى محدّثان اين عصر ، بدان دست يافتيم .
شيخِ مشايخ اجازه در اين دوره ، شهيد ثانى ( م 966 ق ) بوده است و هنگام عرضهء آن به استاد ، اجازهء روايتى دريافت مىنمودهاند . « 1 » اساتيد ، به هر يك از شاگردان خود ، كه در نزد آنان ، كتابى مىخواندند و آن را خوب مىآموختند ، اجازهء نقل و روايت مىدادند . اگر همهء اين مُجازان را محدّث به حساب آوريم ، خود ، چندين مجلّد كتاب مىشود . « 2 » به همين جهت ، در بحث شناسايى محدّثان اين دوره ، به معرّفى كسانى پرداختهايم كه اوّلًا در كتابهاى تراجم به محدّث بودن آنها تصريح شده است و ثانياً داراى تأليفات حديثى بودهاند .
1 . جمال الدين عطاءاللَّه بن فضل اللَّه ، ملقّب به امير جمال الدين حسينى محدّث دشتكى شيرازى هروى ، معروف به امير جمال الدين محمّد شاهرودى ( م 930 ق ) .
وى از علماى اوايل عصر صفوى و فاضل ، عالم و جليل بوده و بعضى بزرگان ، او را
هامش
( 1 ) . به عنوان نمونه ، محمّد حسين بن حيدرلى تسترى ( / شوشترى ) از شاگردان علّامهء مجلسى ، كتابت اصول الكافى را در سال 1072 ق ، به پايان رسانده و آن را بر علّامه قرائت كرده و ايشان به سال 1076 ق ، اجازهء مختصرى براى وى نوشته است ( طبقات أعلام الشيعة ، ج 5 ، ص 162 ؛ أعيان الشيعة ، ج 9 ، ص 251 ) .
نيز محمّد بن محمود بن على طبسى ، از شاگردان علينقى طغايى قاضى ( م 1060 ق ) ، در سال 1034 ق ، در مدرسهء لطفاللَّه شيرازى شروع به نوشتن كتاب التهذيب شيخ طوسى ( م 460 ق ) نموده است و اجازهء استادش شرفالدين على بن حجّت شولستانى در پشت كتاب است ( طبقات أعلام الشيعة ، ص 354 ) .
( 2 ) . به عنوان نمونه ، مؤلّف كتاب زندگى نامهء علّامهء مجلسى ، بعد از آن كه 185 نفر از شاگردان و اجازهگيرندگان از علّامه مجلسى را نام برده ، مىنويسد : « به يقين ، شمردن و نام بردن اسامى شاگردان و مجازان از علّامهء مجلسى از محالات عادى به شمار مىرود » ( زندگى نامهء علّامهء مجلسى ، ج 2 ، ص 10 ) .