قاموس الرجال ، در چند مجلّد ، منتشر گرديد . با وجود اين ، اثر ياد شده ، هنوز يكى از جامعترين و پُر استفادهترين آثار رجالى موجود است .
قاضى طباطبايى ، در تأييد جامعيت و علميت آن ، چنين گفته است :
اگر تنقيح المقال با تهذيب و تنقيح و تحقيق و به اشراف جمعى از اهل فن ، طبعِ دوم مىشد و اشتباهات آن در تعليقات رفع مىگرديد و به اغلب اعتراضات بى مورد صاحب قاموس الرجال اشاره مىشد و جملات وى با عبارات تلخ و بدون مراعات انصاف دربارهء تنقيح المقال روشن مىشد ، كتابى رجالى مىشد كه از هر جهت ، جامع و بىنظير بود . « 1 »
البته به حمد اللَّه ، اين مهم ، به همّت فرزند مؤلّف ، شيخ محيى الدين مامقانى ، جامهء عمل پوشيد و چاپ منقّح آن ، همراه با استدراكات جديد ، منتشر گرديد .
مرورى بر « تنقيح المقال »
اين كتاب ، اوّلين بار در سال 1350 ق ، در سه جلد رحلى در نجف ، به چاپ رسيده و شامل شرح حال تعداد بسيارى از صحابيان ، تابعيان و اصحاب ائمه و راويان شيعه تا قرن چهارم هجرى است و تعداد نامهاى ثبت شده در آن ، شانزده هزار و 307 نفر است .
ترتيب كتاب ، بدين صورت است كه اسامى راويان ، به ترتيب حروف هجا آمده و با شمارهء مسلسل ، مشخّص شده است . مؤلّف ، نخست به ضبط دقيق نام راوى و نام پدر و نسبت او پرداخته و با نقل اقوال مختلف در مورد او ، به نقد و بررسى آنها پرداخته است . سپس تمامى مطالبى كه در كتب قدما راجع به آن عنوان آمده ، نقل كرده و بعضاً به نقد آنها پرداخته است .
مؤلّف ، مبانى و اصول و قواعد علم رجال را در يك « مقدّمه » و سى « فايده » در
هامش
( 1 ) . دائرة المعارف تشيّع ، ج 5 ، ص 112 ( به نقل از : تحقيق دربارهء اوّلْ اربعين حضرت سيّد الشهدا ، ص 435 ) .