و على الثّانى : اين عبارت ، عطف بر « فى الاول » مىباشد . يعنى « بانّه لا يتوجّه على الثّانى » و مقصود از « الثّانى » وجوب انشايى مىباشد .
بانّ ارتفاع مطلق الوجوب فيه : ضمير در « فيه » به « الثّانى » يعنى وجوب انشايى برمىگردد .
حيث كان الخ : كلمه « حيث » متعلّق به « ارتفاع مطلق الوجوب الخ » بوده و علّت براى « انتفاى مطلق وجوب از فوايد عليّت در قضيّه شرطيّه بوده » مىباشد .
ليس مستندا الخ : ضمير در « ليس » به ارتفاع شخص وجوب برمىگردد .
المأخوذة فيها : كلمه « المأخوذة » صفت براى « العلّة » بوده و ضمير در « فيها » به جملهء شرطيّه برمىگردد .
فانّه يرتفع و لو لم يوجد فى حيال اداة الشّرط : ضمير در « فانّه » و ضمير نايب فاعلى در « يرتفع » و « لم يوجد » به شخص وجوب برگشته و كلمهء « حيال » به معناى در ميان مىباشد .
و اورد على ما تفصّى به : ضمير در « اورد » به صاحب تقريرات و ضمير در « به » به ماء موصوله برمىگردد .
بما يرجع الى ما ذكرناه : ضمير در « يرجع » به ماء موصولهء در « ربما يرجع » و ضمير مفعولى در « ذكرناه » به ماء موصوله در « ما ذكرناه » برگشته و جار و مجرور « بما يرجع » متعلّق به « تفصّى » و جار و مجرور « الى ما ذكرناه » متعلّق به « يرجع » مىباشد . و منظور آن است كه شيخ حمله كرده و اشكال نموده به كسانى كه براى جواب از اشكال به مانند آخوند جواب دادهاند مبنى بر اينكه وجوب در هر دو صورت كلّى است .
بما حاصله : ضمير در « حاصله » به ماء موصوله برگشته و اين جار و مجرور متعلّق به « اورد » مىباشد .
نهاية الوصول ( شرح فارسى كفاية الأصول ) ( فارسى ) — صفحة 89
مساهمون: حسن سيد اشرفى
ص٨٩