فى فعلهما بالاضافة : ضمير در « فعلهما » به « الماضى و المضارع » برگشته و مقصود از « بالاضافه » با لحاظ شىء ديگر مىباشد .
كما يظهر : ضمير در « يظهر » به « كون الزّمان ماضيا او مستقبلا فى فعلهما بالاضافة » برمىگردد .
عمّا عداه بما يناسب المقام : ضمير فاعل در « عداه » به ما موصوله به معناى اسم و ضمير مفعولىاش به حرف برگشته و منظور از « بما يناسب المقام » مناسب با جنبهء اصولى يعنى به مقدارى كه از باب ورود اطّرادى و طردا للبابى لازم است .
لاجل الاطّراد فى الاستطراد فى تمام الاقسام : منظور از « الاقسام » اقسام كلمه بوده و مقصود آن است . چون اطّرادا وارد بحث فعل شديم اين اطّراد طلب مىكند كه اطرادا در تمامى اقسام كلمه يعنى در اسم و حرف نيز وارد شويم .
انّه و ان اشتهر بين الاعلام انّ الحرف الخ : ضمير در « انّه » به معناى شأن بوده و عبارت « انّ الحرف الخ » تأويل به مصدر رفته و فاعل براى « اشتهر » مىباشد .
ما دلّ على معنى فى غيره : ضمير در « غيره » به ماء موصوله به معناى كلمه برمىگردد .
و قد بيّناه فى الفوائد : ضمير مفعولى در « بيّناه » به معناى حرفى برگشته و منظور از « فوائد » رسالهء مختصرى است كه به بيان برخى از قواعد اصولى پرداخته است .
بما لا مزيد عليه : يعنى به اندازهء كافى .
فيما تقدّم : در بحث وضع .
عدم الفرق بينه و بين الاسم : ضمير در « بينه » به حرف برمىگردد .
و انّه فيهما لم يلحظ فيه : ضمير در « انّه » و « فيه » به معنا و در « فيهما » به حرف و اسم برمىگردد .
و لا عدم الاستقلال بها : ضمير در « بها » به مفهوميّت برگشته و اين عبارت ، عطف به « الاستقلال بالمفهوميّة » برگشته و كلمهء « لا » به جهت نفى در جملهء معطوف عليه
نهاية الوصول ( شرح فارسى كفاية الأصول ) ( فارسى ) — صفحة 370
مساهمون: حسن سيد اشرفى
ص٣٧٠