" شهادت ، اشارة ، تهديد " و آن را انگشت شهادت نيز ميگويند ، و از اين قبيل است مشتقّاتى كه براى افراد و اشخاص علم شده است .
5 - وزن " فعلة " در بسيارى از موادّ بمعنى اسم مفعول استعمال مىشود ، مانند " سبّة : كسى كه دشنامش دهند ، ضحكة :
كسى كه بر او خندند ، لعبة : چيزى كه بازيچه باشد ، هزءة و سخرة : كسى كه مورد مسخره مردم قرار ميگيرد ، خدعة : گولخور ، لعنة : كسى كه نفرينش ميكنند " چنانچه وزن " فعلة " بمعنى فاعل آمده ، و در بحث صيغه مبالغة گفته شد ، لكن معنى فاعلى و مفعولى در اين دو صيغه با خصوصيّت اشتهار است ، يعنى : مثلا " همزة و لمزة " ميگويند كسى را كه مشهور و معروف شده باشد به بدزبانى درباره مردم ، و گرنه " مغتاب " است ، و " هزاة و سخرة " كسى را گويند كه به مسخرهگى و دلقكبازى شناخته شده ، و گرنه " ساخر " است ، و در معنى مفعولى مثلا " لعبة " كسى يا چيزى است كه مردم آن را به بازى گيرند ، و " لعنة " كسى را گويند كه مردم او را به ملعونيّت شناخته و مورد نفرين مردمان باشد ، و " ضحكة " كسى است كه حركات و گفتارش خندهآور باشد و هركسى بر او بخندد ، و گرنه " ملعوب و ملعون و مضحوك عليه " گفته مىشود .
6 - گاهى وزن " فعيل " بمعنى " مفعل يا مفاعل " استعمال مىشود ، مانند " اليم : مولم ، جليس : مجالس ، كليم : مكالم ،
علوم العربية — صفحة 381
مساهمون: هاشم حسيني تهرانى
ص٣٨١