تخطي إلى المحتوى الرئيسي

علوم العربية — صفحة 307

مساهمون:

ص٣٠٧
فى الارض امانان من عذاب اللّه و قد رفع احدهما فدونكم الآخر فتمسّكوا به : در زمين دو امان از عذاب خدا بود ، يكى برداشته شد ، پس بگيريد ديگرى را پس متمسّك باشيد به آن ، مقصود از دو امان : وجود پيغمبر " صلّى اللّه عليه و آله و استغفار است ، چنانچه در قرآن ، مذكور است .

( اسم فعل معدول )

كلمه‌ايست كه از وزن فعلىّ به وزن اسمىّ عدول بدهند ، ولى معدول و معدول اليه در مادّة و معنى يكسان باشد ، مانند : 1 - " شتّان " بمعنى " شتّ : جداشد " 2 - " سرعان " بمعنى " سرع : شتافت " 3 - " بطآن " بمعنى " بطا : آهسته رفت " 4 - " رويد " بمعنى " امهل : مهلت بده " و شش صيغه با كاف خطاب ساخته مىشود ، و با تنوين به معنى مصدر استعمال مىشود ، در قرآن است :
" فَمَهِّلِ الْكافِرِينَ أَمْهِلْهُمْ رُوَيْداً :
پس مهلت بده كافران را مهلت بده مهلت دادنى - الطّارق - 86 - 17 " ، اصلش " ارواد : آرام كارىكردن " بوده ، تصغير ترخيم شده . 5 - " نزال " بمعنى " انزل : فرودآى " و اين صيغه از اسم فعل قياسىّ است ، هرفعل امر ثلاثى مجردى را ميتوان به آن عدول ، داد ، چنانچه گوئى : " حذار يعنى احذر : دوردار خود را " و از غير ثلاثى مجرد به ندرت آمده ، مانند : " دراك يعنى ادرك : درياب و " بدار يعنى بادر : بشتاب " ، و غير از اينها اسم فعل در كتب لغت
علوم العربية — صفحة 307 | هاشم حسيني تهرانى