ترجمه : واجب است خرماى خشك و آب خنك مشك - اگر غبوق از من ميخواهى پس برو ، تقدير " كذب عليك " است ، يعنى آنها را بخور و به آنها قناعت - كن ، غبوق از من مخواه ، غبوق طعام و شراب شامگاه را گويند ، مانند صبوح كه طعام و شراب صبحگاه است .
( خاتمة ) ( در اسماء افعال )
الفاظى است كه معانى آنها فعل است ، ولى بر وزن هيچكدام از ابواب بيست و دوگانه نيست ، بلكه بر وزن اسم مىباشد ، آنها را اسماء افعال ، و هريك را اسم فعل گويند ،
و آنها يا بمعنى ماضى يا مضارع يا امر است ، و تصريفى در آنها نيست ، جز آنكه ملحق مىشود به بعضى از آنها ضميرى باعتبار افراد و تثنية و جمع و تذكير و تانيث ، و نيز آنها يا مرتجل است ، يعنى منقول و معدول نيست ، يا منقول است ، يعنى اصلش اسم يا حرف بوده ، يا معدول است ، يعنى اصلى داشته كه با آن اصل در مادّة و معنى يكى است ، لكن از جنبه وزن عدول كرده ، اينك آنها را در سه قسمت ميآوريم .
( اسم فعل مرتجل )
1 - " هيهات و ايهات و هيهان " و چندينگونه ديگر نيز گفته مىشود ، و بعضى پنجاه و يك لغت در آن گفتهاند ، بمعنى " بعد : دور مىباشد " است ، و اسم بعدش فاعل ان است ، چنانچه در ديوان جرير است :