سوى ما ميآيند لكن ستمكاران امروز در گمراهى آشكارى هستند - سورة مريم - 19 - آيه 38 " و خدا را حالت تعجّب نيست ، و اين آيات چنان است كه ميفرمايد تعجبكننده درباره اين گروه بايد تعجب كند .
6 - " افعال الاستثناء " و آنها " خلا و عدا و حاشا " است كه در كلام بمعنى " الّا " استعمال مىشود ، و هيچ تصرّفى در آنها نيست ، و تفصيل احكام اين چند قسم در نحو مذكور است .
7 - " هب " به صيغه امر ، بمعنى " فرض كن " به اين معنى ماضى و مضارع ندارد ، و در كتاب اقرب الموارد گفته : شش صيغه امر حاضر از آن استعمال مىشود ، و پس از آن ، دو اسم منصوب كه دو مفعول آن مىشود واقع ميگردد ، چنانچه گوئى " هب زيدا فقيها : فرض كن زيد فقيه است " .
8 - " قلّ " بمعنى نباشد ، يا كم باشد استعمال مىشود ، و پس از آن اسمى كه فاعل آن و فعلى كه صفت آن اسم است واقع مىشود ، چنانچه گوئى : " قلّ رجل يكتب مثل زيد : كم مردى باشد كه مانند زيد بنويسد ، يا نباشد مردى كه مانند زيد بنويسد " و از قرينة معلوم مىشود كدام را متكلّم قصد كرده ، و گاهى كلمه " ما " به آن ملحق مىشود ، و پس از آن فعلى و فاعلى واقع ميگردد ، و خودش فاعل ندارد ، چنانچه گوئى : " قلّما يؤمن النّاس : كم ايمان ميآورند مردم ، يا ايمان نميآورند مردم " و " قلّما سافرت : مسافرت نكردم ، يا كم مسافرت كردم " و اين فعل هيچگونه مشتقّات ندارد ، جز " قليل " و در قرآن
علوم العربية — صفحة 298
مساهمون: هاشم حسيني تهرانى
ص٢٩٨