مثال امر : " ليختض ، ليختاضا ، ليختاضوا ، لتختض ، لتختاضا ، ليختضن ، اختض ، اختاضا ، اختاضوا ، اختاضى ، اختاضا ، اختضن ، لاختض ، لنختض " از آنچه گفته شد اعلال اينها معلوم مىشود .
" اختياض " در اصل " اختواض " بوده ، و او بمناسبت كسره ما قبل قلب به ياء شد " اختياض " گرديد .
و از اين باب است : " اجتاب ، يجتاب ، اجتب ، اجتيابا : بريدن و پارهكردن " ثلاثى مجردش " جاب ، يجوب ، جوبا " به همان معنى ، و " احتاج ، يحتاج ، احتج ، احتياجا : نيازمند بودن ، ثلاثى مجردش " حاج ، يحوج ، حج ، حوجا " به همان معنى ، و " اجتاز ، يجتاز ، اجتز ، اجتيازا : گذشتن " ثلاثى مجردش " جاز ، يجوز ، جز ، جوزا و جوازا و مجازا " به همان معنى ، و " ابتار ، يبتار ، ابتر ، ابتيارا :
آزمودن " ثلاثى مجردش " بار ، يبور ، بر ، بورا " به همان معنى ، در حديث از اصحاب رسول خدا صلّى اللّه عليه و آله روايت شده :
" كنّا نبور اولادنا بحبّ على عليه السّلام : ما فرزندانمان را بدوستى علىّ عليه السّلام ميآزموديم " و اجوف واوى از باب افتعال در قرآن نيست .
مثال ماضى از يائى : " اختار ، اختارا ، اختاروا ، اختارت ، اختارتا ، اخترن ، اخترت ، اخترتما ، اخترتم ، اخترت ، اخترتما اخترتنّ ، اخترت ، اخترنا ، اختيارا : پسنديدن " ثلاثى مجردش " خار ، يخير ، خر ، خيرة و خيرا و خيرة " به همان معنى .
مثال مضارع : " يختار ، يختاران ، يختارون ، تختار ، تختاران ، يخترن ، تختار ، تختاران ، تختارون ، تختارين ، تختاران ، تخترن ،
علوم العربية — صفحة 218
مساهمون: هاشم حسيني تهرانى
ص٢١٨