تخطي إلى المحتوى الرئيسي

علوم العربية — صفحة 175

مساهمون:

ص١٧٥
يصرّان ، يصرّون ، تصرّ ، تصرّان ، يصررن ، تصرّ ، تصرّان ، تصرّون ، تصرّين ، تصرّان ، تصررن ، اصرّ ، نصرّ " صيغه‌هاى امر : " ليصرر ، ليصرّا ، ليصرّوا ، لتصرر ، لتصرّا ، ليصررن ، اصرر ، اصرّا ، اصرّوا ، اصرّى ، اصرّا ، اصررن ، لاصرر ، لنصرر " ، و ادغام بنى تميم در آن پنج صيغه برقرار است . و نيز از اين باب است : " اسرّ ، يسرّ ، اسرارا : پنهان‌كردن " و " اضلّ ، يضلّ ، اضلالا : گمراه‌كردن " و " اقرّ ، يقرّ ، اقرارا : اعتراف‌كردن " و " اعدّ ، يعدّ ، اعدادا : آماده‌كردن " و " احلّ ، يحلّ ، احلالا : روا گردانيدن " .

( باب تفعيل )

مضاعف كه به اين باب آورده شود ادغام نميشود ، و صرف صيغه‌ها مانند فعل سالم است ، زيرا عين الفعل در اين باب تضعيف دارد ، و نميشود در لام الفعل ادغام گردد ، زيرا ادغام سه حرف در هم ممكن نيست ، مثالش مانند : " عدّد ، يعدّد ، ليعدّد ، عدّد ، تعديدا : شمارش‌كردن " صيغه ماضى و مضارع و امر غائب و حاضر را تا آخر مانند فعل سالم صرف نمائيد ، ثلاثى مجردش : " عدّ ، يعدّ ، عدّا " به همان معنى است .

( باب مفاعلة )

مضاعف در اين باب مانند ثلاثى مجرد مورد ادغام است ، و ميان الف مفاعلة و حرف مدغم التقاء ساكنين مىشود ، ولى در بحث التقاء ساكنين گفته شد كه اين از اقسام جائز است كه در اصطلاح التقاء
علوم العربية — صفحة 175 | هاشم حسيني تهرانى