فى القرآن : ياء ساكن اول است حذف مىشود ، و لام ساكن دوم است .
على الخاشعين : ساكن اول الف على ، ساكن دوم لام است ، در اين چهار مثال دو حرف ساكن در دو كلمه است ، و گفتيم : از جهت قرائت پهلوى هم واقع شوند ، زيرا همزه وصل در اين مثالها از جهت كتابت ميان دو ساكن فاصلة است ، ولى از جهت قرائت دو ساكن پهلوى هم هستند ، چون همزه وصل در درج كلام قرائت نميشود ، و البتّه هميشه دو ساكن در دو كلمه يكى آخر كلمه اول و ديگرى اوّل كلمه دوم است ، و ميانشان همزه و صلى در اول كلمه دوم فاصلة مىباشد ، زيرا ابتداء به ساكن دشوار است ، و همزه وصل حرف مستقلّى نيست ، بلكه در اول هركلمهاى كه حرف اولش ساكن است ميآورند تا ابتداء به ساكن نشود .
قل ، بع ، خف : هر يك صيغه امر حاضر است ، در اصل :
قول ، بيع ، خاف بوده ، عين الفعل و لام الفعل هردو ساكن هستند ، عين الفعل كه حرف مدّ است در قرائت و كتابت هردو حذف گرديده ، و تفصيل اين سه مثال و مانند آنها در فصل حروف علة خواهد آمد .
اتوا الزّكاة : واو كه ساكن اول است به ضمّة متحرّك شده ، زيرا حرف مدّ نيست ، چون ماقبلش مفتوح است ، و ساكن دوم لام است كه در زاء ادغام شده ، بر خلاف آتوا الزّكاة كه واوش حرف مدّ است ، و آتوا صيغه ماضى و آتوا صيغه امر است ، چنانچه در فصل معتلّ بيان خواهد شد ، و تحريك به ضمّة بمناسبت واو است .
علوم العربية — صفحة 155
مساهمون: هاشم حسيني تهرانى
ص١٥٥