در باب افتعال گذشت ، و ادغام در بعضى موارد واجب و در بعضى جائز و در بعضى ممتنع است ، و مثالهايش در فصل مضاعف خواهد آمد .
( التقاء ساكنين )
يعنى دو حرف ساكن در يك كلمه يا دو كلمه از جهت قرائت پهلوى هم واقع شوند ، و آن جائز نيست مگر در چند مورد كه مذكور خواهيم داشت .
پس اگر ساكن اول از حروف مدّ باشد حذف مىشود در قرائت نه در كتابت اگر در دو كلمه باشند ، و حذف مىشود در قرائت و كتابت اگر در يك كلمه باشند ، و حروف مدّ عبارت است از الف ماقبل مفتوح و واو ماقبل مضموم و ياء ماقبل مكسور .
و اگر ساكن اول از حروف مدّ نباشد متحرّكش مينمايند ، چه در يك كلمه باشند يا در دو كلمه ، و در بعضى موارد ساكن دوم را متحرّك ميكنند ، و در هرصورت قاعدة آن است كه به كسرة متحرّك شود ، ولى در بعضى موارد به مناسبتى به فتحة يا ضمّة متحرّك مىشود .
اكنون به مثالهاى اين اقسام توجّه شود .
اقاموا الصّلاة : واو كه ساكن اول و حرف مدّ است در قرائت حذف مىشود ، و ساكن دوم لام است كه در صاد ادغام شده ، و مانند آن است : آتوا الزّكاة .
ربّنا اغفرلنا : الف ربّنا كه ساكن اول است حذف مىشود ، و ساكن دوم غين است .