ب - هيئتهاى اضافى
يعنى خصوصيات نسبتها و اضافات كه در هيئتها وجود دارد ، وضع نوعى دارد . مثلا در « زيد قائم » هيئت « جملهء اسميّه » وضع نوعى دارد ، يعنى دلالت مىكند كه هر محمولى براى موضوع در چنين هيئتى ، « ثبوت و دوام » دارد و اين مطلب اختصاص به « زيد قائم » ندارد ، و يا در « زيد يضرب » يا « يضرب زيد » هيئت « جملهء فعليّه » وضع نوعى دارد ، يعنى دلالت مىكند كه در چنين هيئتى ( كه فعل در آن است ) « تجدّد و انصرام » وجود دارد و اين اختصاص به « زيد يضرب » و يا « يضرب زيد » ندارد .
البته در اين هيئتها ، ويژگيهايى مثل « تأكيد » ، « حصر » و . . . هم وجود دارد كه « وضع نوعى » دارند . ( مثل : إنّ زيدا قائم ،
إِيَّاكَ نَعْبُدُ وَ . . .
)
لعلّ المراد . . .
مصنّف در پايان اين مبحث مىگويد : شايد مقصود از عبارت بعضى ( كه موهم وضع جداگانه براى مركّبات است ) اين باشد كه هيئتها ( چه اعرابيّه و چه نسبتها ) وضع جداگانهاى غير از وضع مواد دارند ( كه در اين صورت مطلب درستى است ) ، امّا اگر مقصود اين باشد كه علاوه بر وضع مواد و وضع هيئتها ، دوباره براى مجموع مواد و هيئتها ( مركّبات ) وضع ديگرى وجود دارد ، مطلب نادرستى است .