الصُّلْبِ وَ التَّرائِبِ
. « 1 »
دوّم - رحم مادر . كما قال اللّه سبحانه :
هُوَ الَّذِي يُصَوِّرُكُمْ فِي الْأَرْحامِ كَيْفَ يَشاءُ
. « 2 »
سوم - نقل از رحم مادر به فضاء دنياست . كما قال اللّه :
وَ حَمْلُهُ وَ فِصالُهُ ثَلاثُونَ شَهْراً
. « 3 »
امّا سه منزل ديگر كه تمام نكرده :
اول : قبر است كه منزل چهارم از شش منزل و منزل اوّل آخرت است . كما قال عليه السّلام : القبر اوّل منزل من منازل الآخرة و آخر منزل من منال الدّنيا . « 4 »
ترجمه : قبر منزل اول است از منزلهاى آخرت و منزل آخر است از منزلهاى دنيا .
دوم : منزل آخرت فضاء محشر است قال سبحانه :
وَ عُرِضُوا عَلى رَبِّكَ صَفًّا
« 5 »
سوم : از منازل آخرت يا بهشت است يا جهنم . كما قال تعالى شأنه :
فَرِيقٌ فِي الْجَنَّةِ وَ فَرِيقٌ فِي السَّعِيرِ
. « 6 » « 7 » و ما امروز در طىّ منزل سوم و تهيّه براى منزل چهارم مىباشيم .
اين منزل مشكلترين و پرخطرترين منزلهاست . مشقّت و خوف آن زيادتر ؛ زيرا احاطه دارد در او راهها و در اطراف راههاى آن راهزنها و دزدهاى چابك و زبردست در كمين مىباشند : دزد هوى و هوس ، دزد آمال و آروز ، دزد خواهش و شهوت ، دزد كينه و حسد ، دزد حرص و آز ، دزد فقر و تنگدستى ، دزد ثروت و رياست ، دزد خودخواهى و عزّتطلبى ، دو سرخيل و امير و فرمانده قوىپنجه يعنى نفس امّاره و شيطان رجيم كه سايرين به منزله لشكران آن دو مىباشند . درازى اين منزل طول عمر ماست روزها و شبهاى ما به منزلهء فرسخهاست و ساعات ما ميلها است و نفسهاى ما قدمهاى ماست .
چه بسا اشخاصى كه چند فرسخ بيشتر باقى نمانده ، چه بسيار كسانى كه چند ميل بيشتر باقى ندارند تا به منزل ، و بعضى فقط چند قدمى يعنى نفسهاى آخر عمر اوست امّا افسوس كه اكثر غافل و بىخبر از منزل . نعوذ باللّه من الموت من غير عدّة . امّا خوشا به حال دستهاى كه مهيّا و آماده براى اين سفر هستند زاد و راحلهء خود را آماده كرده ، سبكبار خود را مهيّا براى ملاقات كردگار كرده و زبان حال هر يك از آنهاست :
خرّم آن روز كزين منزل ويران بروم * راحت جان طلبم و ز پى جانان بروم
در « سفينة البحار » از ابى جعفر عليه السّلام منقول است فرمود : سزاوار نيست كسىكه چيزى
هامش
( 1 ) - سورهء طارق ( 86 ) ، آيهء 7 .
( 2 ) - سورهء آل عمران ( 3 ) ، آيهء 6 .
( 3 ) - سورهء احقاف ( 46 ) ، آيهء 15 .
( 4 ) - بحار الانوار 79 / 173 ، با اندكى تفاوت .
( 5 ) - سورهء كهف ( 18 ) ، آيهء 48 .
( 6 ) - خزائن نراقى ص 79 .
( 7 ) - سورهء شورى ( 18 ) ، آيه 48 .