اخبات از مراحل نخستين مقام طمأنينه است . و آن عبارت است از اينكه سالك از بازگشت [ به موطن نفس و پراكندگى ] و تردّد [ در قصد و سير ] به جايگاه امن وارد شود . و براى آن سه درجه است :
درجهء نخست ، آن است كه عصمت ، شهوت را فراگيرد و آن را در خود غرقه سازد و اراده ، غفلت را چاره و جبران كند و طلب [ و شوق به حقتعالى ] ، اعراض [ از حقتعالى و فراموش كردن او را ] نابود و مقهور سازد .
درجهء دوّم ، آن است كه سبب و عاملى ارادهء سالك را كاهش ندهد [ و فرو نكاهد ] ، و قلب او را هيچ عارضهاى به وحشت نيندازد [ - هيچ امر عارضى أنس او با حقتعالى را باطل نكند ] ، و فتنهاى [ از قبيل تعلق به مال و فرزند و جاه ] راه [ سلوك به سوى حقتعالى ] را بر او نبندد .
درجهء سوّم ، آن است كه [ به هيچ روى به گفتار مردم توجه نداشته باشد ، به گونهاى كه ] مدح و ذمّ نزد او يكسان باشد ، و همواره نفس خود را سرزنش و ملامت كند ، و نقصان خلق [ و پايين بودن آنها ] از مقام و منزلت خود را نبيند .
باب ششم : زهد [ - پارسايى ]
قال اللّه عزّ و جلّ :
« بَقِيَّتُ اللَّهِ خَيْرٌ لَكُمْ . »
الزهد إسقاط الرغبة عن الشىء بالكلّيّة ؛ و هو للعامّة قربة ، و للمريد ضرورة و للخاصّة خسّة .
خداوند عزّ و جلّ مىفرمايد : « آنچه خدا باقى مىگذارد برايتان بهتر است . » « 1 »
زهد آن است كه [ سالك ] رغبت در شىء [ و ميل به آن را ] بهطور كامل [ - با ترك هرگونه گرايشى به آن ] از شىء ساقط كند .
زهد براى عامه قربت و نزديكى [ به سوى خدا ] است ؛ [ زيرا كه ايشان به واسطهء
هامش
( 1 ) - 11 / 86 .