سيوطى در : « جامع الصغير » ، ج 2 ، ص 250 ، و شيخ محمد عبد الرءوف المناوى در :
« كنوز الحقائق » ، ص 96 ، و احمد بن حنبل در « مسند » خويش به دست دادهاند ، و در تفاسير و مقالات صوفيّه ، و امّهات كتب ادب پارسى بدين روايت به طرق مختلف استناد شده است : ملّا فتح اللّه كاشانى در « تفسير كبير » خويش ، ذيل آيهء شريف : ربّنا و ابعث فيهم رسولا منهم يتلو عليهم آياتك و يعلّمهم الكتاب و الحكمة . . . ( البقرة - 123 ) به مناسبت بدين خبر چنين استشهاد نموده است : « . . . از تتمهء دعاى ابراهيم و اسماعيل است ؛ يعنى : بارخدايا برانگيز در ميان ذريّة يا امّت من فرستادهاى از ايشان ، تا ذريّهء مرا عزّى و شرفى باشد بدان رسول .
حق تعالى اجابت دعاى ايشان نمود حضرت مصطفى ( ص ) را مبعوث گردانيد ، چه غير از حضرت پيغمبرى ديگر از ذريّهء ابراهيم و اسماعيل نبود ؛ زيرا كه انبياى بنى اسرائيل از نسل اسحاق بودند . و از اينجاست كه حضرت رسالت ( ص ) فرمود : كنت نبيّا . . . ؛ و أنا دعوة ابراهيم ، و بشرى عيسى ، و رؤيا امّى . . . » - « منهج الصادقين » ، ص 1018 .
« اكنون بدان كه نفس را دو جهت است ، چنانكه بدن را دو جهت است : يك جهت تعلق به عالم روحانى دارد و ازآنجا اقتباس عوايد و فوائد كند و آن را قوت علمى و نظرى خوانند . و يك جهت به عالم جسمانى تعلق دارد كه ازآنجا سبب كمال حاصل كند و آن را قوت عملى خوانند ، و بدان جهت تصرّف مىكند در بدن . و هركه را نفس قاهر بدن باشد قواى ظاهر و باطن مطيع شود او را و تقرّب عالم خود بيشتر باشد ، و به استكمال نزديكتر باشد ؛ و او را كلمهء طيّبه خوانند و نفس مطمئنّه . و هرگاه كه بدن او قاهر شود ، ضعيف و منكوس شود ؛ او را امّارة و لوّامة خوانند . و بدانكه در هروقتى اقتضاى نامى كند ؛ و بزرگان از اولياء و انبياء هر سخن كه گفتهاند چنان گفتهاند كه حال را در آن بودهاند . و پيغمبر ما ( ص ) وقتى بودى كه چون به ظاهر ديگران نظر كردى و باطن خود ديدى ، گفتى : من از شما نيم ؛ شما چيزى ديگريد ، و من چيزى ديگر : لست كاحدكم . وقت بودى كه در ظاهر خود و ظاهر ديگران نگاه كردى و گفتى :
من همچو شماام - انّما أنا بشر مثلكم . و چون اشارت به روح پاك خود كردى ، گفتى : كنت نبيّا و آدم بين الماء و الطّين . و چون اشارت با بدن خود كردى ، گفتى : أنا ابن امرأة كانت تأكل القديد . » - « روضة القلوب » - 14 رساله ، ص 296 . نيز ص 168 .
نيز ر . ك : « مرصاد العباد » ، صفحههاى : 78 و 79 ، و 137 . « انس التائبين » ، صفحههاى : 262 و 341 . « جامع الاسرار » ، صفحههاى : 230 ، 380 ، 390 ، 392 ، 401 و 460 . « شمس الحقيقة » ص 259 ، و 312 . « حقّ اليقين » ، ص 501 . « المفيد للمستفيد » ، ص 37 .
كنوز الحكمة ( فارسى ) — صفحة 248
مساهمون: احمد بن ابو الحسن النامقي الجامي (ژنده پيل)
ص٢٤٨