اصل اوّل . - در توبه
بدان كه توبه بازگشتن با [ 1 ] خداى - تعالى - است . اول قدم مريدان است و بدايت راه سالكان است . و هيچ آدمى را از اين چاره نيست ، كه پاك بودن از گناه ، از اول تا به آخر ، كار فريشتگان است . و مستغرق بودن در معصيت و مخالفت همه عمر پيشهء شيطان است . و بازگشتن از راه معصيت با راه طاعت به حكم توبه كار آدم و آدميان است . هر كه به توبه تقصير گذشته تدارك كرد ، نسبت خويش با آدم درست كرد ، و هر كه بر معصيت تا آخر عمر اصرار كرد ، نسب خويش با شيطان درست كرد . اما همه عمر در طاعت داشتن خود آدمى را ممكن نيست ، چه وى را كه بيافريدند در ابتدا ناقص آفريدند و بىعقل ، و اوّل شهوت را بر وى مسلّط كردند كه آن آلت شيطان است ، و آن عقل كه خصم شهوت است و نور جوهر فريشتگان است پس از آن آفريدند كه شهوت مستولى شده بود و قلعهء سينه به تغلّب فروگرفته و نفس با وى خوى كرده و الفت گرفته ، پس به ضرورت چون عقل پيدا آمد به توبه و مجاهدت حاجت افتاد ، تا اين قلعه فتح افتد و از دست شيطان بيرون كرده آيد . پس توبه ضرورت آدميان است و اوّل قدم سالكان است و پس از بيداريى كه حاصل آيد از نور عقل و شرع ، تا بدان راه از بيراه بشناسد ، هيچ فريضه نيست جز توبه ، كه معنى وى بازگشتن است از بيراهى و باز آمدن با راه .
هامش
[ 1 ] با ، به .