شرح حال بودا
بودا ( اخ ) لغت از سانسكريت « بودها » ( بمعنى بيدار ، آگاه ، با هوش ، زرنگ ، خردمند ) سيدارتمه و مشهور است به ساكيامونى ( حكيم قبيلهء ساكيا ) يا ( ساكياسينها و دو نام اخير نام خانوادگى او بوده ) ولى گويا اسمى است مأخوذ از نام نژادى كه خاندان وى بدان تعلق داشت .
پدر او سود دنه ( ه ) و مادر وى مايا دوى نام داشت . سود دنه راجه بود و بر قبيلهء ساكيا در كاپيله وستو ( جنوب غربى نپال در هند شمالى ) حكومت ميكرد و مادر بودا نيز دختر راجه سوپرا بودها بود بنابراين بودا از طبقهء كاشتريا ( نجبا و امرا ) است و او در حدود 560 ق . م . ( بقول ويليامز حدود 500 ق . م . ) متولد شد .
وى مؤسس آئين بودايى است و اين آيين مبتى است بر اينكه :
حيات رنج است و رنج از هوس زايد و ترك نفس تنها وسيلهء رهايى از هوس و هوس است . كمال مطلوب بودايى عبارت است از وصول به « نيروانا » يا فناى كل ، مرگ بودا در هشتاد سالگى اتفاق افتاد . امروزه در حدود پانصد ميليون تن در هند و بيرمانى و سرانديب و تبت و چين و ژاپن پيرو آيين بودايى هستند ( 1 ) و به قولى ديگر بودا بمعنى بيدار ، آگاه خردمند و روشن است . شهرت « گاوتمه يا گوتمه سرهارته » مؤسس آيين بودا . سرگذشت بودا توأم با افسانهها است . تاريخ تولد او را در حدود 563 قبل از ميلاد و وفاتش را در 482 قبل از ميلاد گفتهاند . پدرش از قبيلهء ساكيا و مردى ( از حاشيهء برهان قاطع مصحح دكتر معين ) .