است ، و عادلترين افراد است و بر همه چيز قدرت دارد ، چه نيازى دارد كه فرشتهاى را به عنوان شاهد و ديگرى را براى سوق دادن افراد به محشر ، و سومى را براى يادداشت اعمال ، تعيين نمايد .
در پاسخ بايد گفت :
درست است خداوند چنين است ولى دستگاه او نيز داراى مراقبان و كارگردانانى است .
تعيين چنين افرادى در روحيه بندگان از نظر عمل آثار مهمى دارد زيرا به آنها مىگويد كه از هر سو تحت مراقبت شديد قرار دارند .
197
- ابن ابى الحديد ابن ابى الحديد - شرح نهج البلاغه - جلد 6 صفحه 382 مىنويسد :
اين خطبهاى طولانى بوده كه مرحوم سيد رضى قسمتى از آن را در اينجا آورده و از جمله عبارتى كه نياورده اين عبارت است « اما و الذى فلق الحبه و برى النسمه لا يرون الذى ينتظرون . . . » ( شرح نهج البلاغه ابن ابى الحديد جلد 6 صفحه 382 )
198
- ابن ابى الحديد مىگويد :
صفاتى كه براى يك انسان پاك در اين خطبه آمده ، منظور از آن انسان پاك خود امام ( ع ) مىباشد شاهد آن مطالبى است كه در آخر خطبه آمده است .
( جلد 6 صفحه 367 ) و نيز وى مىگويد :
حكمت و شرح مباحث خداشناسى را هيچكدام از عربها نمىدانستند .
نخستين كسى كه در اين مورد سخن گفته امام ( ع ) است ، كه ديگران حتى تصور آن را ننموده ، و اگر به آنها ياد مىدادند ، قادر بر فهم آن نبودند .