تخطي إلى المحتوى الرئيسي

فرهنگ نفيسى ( فارسى ) — صفحة 2832

مساهمون:

ص٢٨٣٢

كليم دست

(
kalim - dast
) ص . پ . مبارك دست . و چست و قابل . و كامياب .

كليواج

(
kaliv j
) و كليواژ (
kaliv j ?
) ا . پ . غليواج و زغن .

كليون

(
kolyun
) ا . پ . جامه‌اى كه از هفت رنگ بافته شده باشد .

كليه

(
kolliyye
) ا . پ . - مأخوذ از تازى - همه و همگى و تمامى و جملگى .

كم

(
kam
) ص و م ف . پ . اندك و قليل . و ناقص و ناتمام . و مقطوع . و زايل و كاسته شده . و نادر . و قليل‌تر . و بدتر . و كوچك و خرد . و مفلس و فقير . و حقير و فرمايه و دون . و متروك . و خوب . و گران و گرانمايه و ستوده و بزرگوار و با حرمت . و كم‌زار خوردن : اندك خوردن . و كم زار خورش شدن : كاسته شدن و يا نادر شدن آذوقه و توشه . و كم شدن و يا كم بودن و يا كم آمدن : كاسته شدن و اندك شدن و ناقص شدن و قطع شدن و ناتمام شدن . و تخفيف يافتن و سبك گشتن . و كم عدد : قليل العدد و ناقص عدد . و ناقص مقدار و قليل و اندك . و كم عقل : ناقص العقل و نادان و بىعقل و گول و ابله . و كم كاشتى : فضيح و شرم آور . و رسوا و بىآبرو . و كم كردن : كاستن . و دريغ داشتن . و منع كردن . و فريب دادن و حيله كردن . و كم گذاشتن : كاستن و كاهيدن . و كم گرفتن : ترك كردن و واگذاشتن . و ناشده انگاشتن . و كم گوشت : لاغر . و كم و كاست : نقصان . و زيان . و عيب . و قصور و تقصير و كوتاهى . و كمياب : نادر .

كم

(
kam
) ا . پ . كمر و ميان . و كنار و پهلو . و ترك . و پريشانى . و نقصان . و قصور .

كم

(
kam
) ا . ع . چند . و چند عدد . و تاكى . و چه مقدار . و بسيار و فراوان . و اين كلمه گاه در استفهام استعمال مىشود و گاه از براى خبر و هميشه مبنى بر سكون مىباشد . و چون در استفهام استعمال شود كلمهء ما بعد آن منصوب مىباشد مانند : كم رجلا عندك ؟ . و چون از براى خبر استعمال گردد كلمهء ما بعد آن مجرور خواهد بود مانند : كم درهم انفقت ، و در اين قسم هرگاه ما بعد آن مفرد باشد بنى تميم گاه آن را منصوب مىخوانند ، در هر صورت گاه كلمهء بعد از كم را مرفوع مىخوانند مانند : كم رجل كريم قد اتانى .

كم

(
kom
) ا . پ . يك نوع خارى كه از آن كتيرا مىگيرند . و نام شهرى كه قم نيز گويند .

كم

(
kamm
) ا . ع . كميت و مقدار و اندازه . ج : كموم . يق : اكثرت من الكم .

كم

(
kamm
) م . ع . كم البعير كما ( از باب نصر ) : بست دهان شتر را تا نگزد و نچرد . و كم الحب : بست سر خمره را و پوشيد آن را . و كم الناس : فراهم آمدند مردمان . و كمت النخلة كما و كموما : شكوفه كرد آن خرمابن . و كمت النخلة ( مجهولا ) : شكوفه برآورد آن خرمابن . و كمت الفسيلة ( ايضا مجهولا ) : فرو پوشيده شد نهال خرمابن به چيزى و محفوظ داشته شد تا قوى و توانا گردد .

كم

(
kam
) و (
kamm
) ا . پ . - مأخوذ از تازى - كميت . و كم و كيف : چگونگى . و كم متصل : مقدار متصل . و كم منفصل : مقدار منفصل .

كم

(
kemm
) ا . ع . غلاف غورهء نخستين خرما . و غلاف شكوفه . ج : اكمام . ج ج : اكاميم .

كم

(
komm
) ا . ع . آستين . ج : اكمام و كممة (
kamamat
) .

كمء

(
kam '
) ا . ع . سماروغ . و ماده‌اى مشابه ترنجبين . ج : اكماء و كمأة (
kam'at
) .

كمأ

(
kam '
) م . ع . كمئت القوم كمأ ( از باب فتح ) : سماروغ خورانيدم آن گروه را .

كمأ

(
kama '
) م . ع . كمىء كمأ ( از باب سمع ) : سوده پاى گرديد با وجود نعل و يا سوده پاى گرديد زيرا كه نعل نداشت . و كمئت رجله : كفته گرديد پاى او . و كمىء عن الاخبار : نادان و جاهل شد از اخبار و گول گرديد .

كما

(
kam
) ا . پ . آستين . و آستين رفيده يعنى آستين گرد بالش مانندى كه خمير تنك كردهء نان را به روى آن گذاشته بر ديوار تنور چسبانند .

كما

(
kam
) و (
kem
) و (
kom
) ا . پ . بزباز و پوست جوزبوا كه بسباسه نيز گويند .

كما

(
kom
) ا . پ . گياهى بسيار بدبوى كه كماى نيز گويند .

كما

(
ka - m
) ع . كلمهء مركب از ك تشبيه و ما يعنى همچنان و مثل اينكه و مانند اينكه و زيرا كه .

كماء

(
kamm '
) ا . ع . سماروغ چين . و سماروغ فروش .

كمابيش

(
kam - bic
) ا . پ . كم و زياد . و چگونگى .

كمأة

(
kam'at
) ا . ع . يك عدد سماروغ .

كمأة

(
kam'at
) ا . ع . ج . كمء (
kam '
) .

كماة

(
kom t
) ع . ج . كمى (
kamiyy
) .

كماتة

(
kam tat
) م . ع . كمت كمتا و كماتة . مر . (
kamt
) .

كماتر

(
kom ter
) ا . ع . مرد ستبر و
فرهنگ نفيسى ( فارسى ) — صفحة 2832 | على اكبر نفيسى ( ناظم الأطبا )