تخطي إلى المحتوى الرئيسي

فرهنگ نفيسى ( فارسى ) — صفحة 1846

مساهمون:

ص١٨٤٦
و پوشيدگى . و ستر عورت : پوشيدگى عورت . و ستر كردن : پوشيدن و پنهان كردن . و نقاب و حجاب انداختن .

ستر

(
setr
) ا . ع . پرده . ج : ستور و استار . و خوف و بيم . و شرم و حيا . و عقل . و كار .

ستر

(
satar
) ا . پ . استر و قاطر و بغل .

ستر

(
satar
) ا . ع . سپر و ترس و جنه .

ستر

(
sotor
) ا . پ . كارد و چاقو و استره و موسى .

ستر

(
sotor
) ص . پ . سترنده و تراشنده . و موى ستر : سترندهء موى و سر تراش .

ستر

(
sotor
) ع . ج . ستار .

سترب

(
setrab
) ا . پ . اين لفظ را در قديم ابتدا اطلاق مىكردند بر سردار لشكر بحرى و امير البحر و بعد وزراى پادشاه بخصوص حكام ولايات را سترب مىناميدند و نوعا هر ستربى در ايالت سپردهء به خود داراى اقتدار مطلق بود و حكمش در همهء آن ايالت نافذ و قدرت داشت در جمع‌آورى سپاهى كه جهة دفاع و حفظ ايالت متعلق به خود لازم باشد و در همهء امور بلدى و لشكرى مختار بود و پادشاه به او قدرتى مىداد كه مىتوانست با ايالات همسايه هر نوع كه خواسته باشد رفتار كند و نيز مختار بر جنگ و آشتى هر دو بود و در عهد داراى اول پورگشتاسب از سلسلهء كيان مملكت ايران داراى بيست سترب‌نشين بود مانند فارس و الام ( خوزستان ) و بابل و آسيرى ( در قديم مملكتى را مىگفتند كه پايتخت آن شهر نينوا بوده ) و مزو - پوتامى ( جز ) و سوريه و مصر و جزاير بحر الروم و آسياى صغير و مدى ( مملكتى بود پايتخت آن شهر اكباتان ) و ارمنستان و آرى ( مملكتى بود در قديم كه شامل مىشد خراسان شرقى و هرات و شمال سيستان را و پايتخت آن شهرى بود موسوم بارتاكوانا و اسكندر مقدونيائى آن را خراب كرده و بجاى آن شهر هرات را بنا كردند ) و خراسان و باختريان و سگديان ( مملكتى بود در قديم كه شامل مىشد خانات بخارا و سمرقند و پايتخت آن شهر سمرقند بود كه در آن زمان مركنده مىگفتند ) و تاتارستان و جز آن و اين ممالك هر كدام يك سترب‌نشين بودند مگر آسياى صغير كه داراى سه سترب نشين بود و ساتراپ يونانيان مأخوذ از همين لفظ سترب است .

ستربانگ

(
sotorb ng
) و (
sotorb nag
) ا . پ . سار . و صعوه و دم جنبانك .

سترپوس

(
setr - puc
) ا . پ . شلوار زنانه .

سترة

(
sotrat
) ا . ع . پوشش و آنچه بدان خود را از چيزى بپوشانند .

ستردن

(
setordan
) و (
sotordan
) ف م . پ . پاك كردن و تراشيدن . و تراشيدن موى و كندن موى . و حك كردن و محو كردن و نابود كردن . و بركندن . و بريدن . و خراشيدن .

سترده

(
sotorde
) ص . پ . تراشيده و حك شده . و بركنده .

سترده‌پا

(
sotorde - p
) ص . پ . كسى كه پاهاى او را قطع كرده باشند .

سترسا

(
satars
) ا . پ . حس و حواس و قوه‌اى كه بدان چيزها را درك كنند .

سترسائى

(
satars i
) ص . پ . حسى و آنچه بحس درآيد و درك شود .

ستركا

(
satark
) ا . پ . نوعى از صمغ .

ستركش

(
sotorkec
) ا . پ . برآشفتگى و اضطراب . و بزرگى و جلال .

سترگ

(
satorg
) و (
setorg
) و (
sotorg
) ص . پ . بزرگ . و بزرگ جثه و قوى هيكل و درشت . و گستاخ . و لجوج . و بىآزرم و بىحيا . و ستيزه‌جو و تند و خشمناك . و انگشت سترگ : انگشت بزرگ كه ابهام باشد .

سترناك

(
sotorn k
) ا . پ . سار و صعوء و دم جنبانك .

سترنگ

(
satrang
) ا . پ . مردم گياه و يبروج الصنم . و شطرنج .

ستروك

(
satruk
) ا و ص . پ . بىمايه . و ستيزه‌جو و جنگجو و خشمناك و بدخو . و بيكار و مرد بيكار . و رفيق و مصاحب هرزه گوى و مرد دزد پيشه .

سترون

(
satarvan
) و (
sotorvan
) ص . پ . عقيم و نازا و ستاغ . و زنى كه بيش از يك فرزند نزائيده باشد .

ستره

(
setre
) ا . پ . - مأخوذ از تازى - يك نوع پوشاكى آستين‌دار كه تا كمر مىپوشاند .

ستره

(
sotore
) و (
sotorre
) ا . پ . استره و موسى و تيغى كه با آن موى را مىسترند . و كرايهء خانه و مال الاجارهء خانه .

ستزيدن

(
setezidan
) ف ل و م . پ . تقاضا كردن . و ابرام كردن و الحاح نمودن . و مناقشه و ستيزه كردن و سركش شدن . و خود پسند و ظالم گشتن .

ستسته

(
sotoste
) ا . پ . صفيرى كه پهلوانان هنگام غالب شدن بر حريف برميكشند .

ستك

(
sotok
) ا . پ . باريكى كمر . و كمر باريك .

ستل

(
satl
) ا . پ . آوندى دسته‌دار كه در حمام به كار مىبرند .

ستل

(
satl
) م . ع . ستل القوم ستلا ( از باب نصر ) : يكى از آن گروه پس ديگرى درآمد . و نيز ستل : درآمدن هر چيزى پس ديگرى مانند قطرات اشك و دانه‌هاى مرواريد .

ستل

(
satal
) ا . ع . عقاب و مرغى شبيه بعقاب و يا كركس . ج : ستلان و ستلان .

ستل

(
satal
) م . ع . ستله ستلا ( از باب سمع ) : پيروى كرد آن را .