تخطي إلى المحتوى الرئيسي

فرهنگ نفيسى ( فارسى ) — صفحة 672

مساهمون:

ص٦٧٢

بهيم

(
bahim
) ا . پ . صفه و بالاخانه و ا خ : نام يكى از رايهاى هند .

بهيم

(
bahim
) ا . ص . ع . سياه و تاريك . و ا خ . نام اسبى و مجهول كه هيچ‌گونه شناخته نشود . و خالص بىآميزش چيزى . و اسب يك رنگ كه هيچ رنگ ديگر در آن مخالف رنگ وى نباشد . - مذكر و مؤنث در آن يكسان است . ج : بهم (
bohm
) و ميش سياه . و آواز بىترجيع يق : صوت بهيم .

بهيمة

(
bahimat
) ا . ع . چارپا اگرچه آبى باشد و يا هر جان‌دار بىتميز . ج : بهائم .

بهيمه

(
bahime
) ا . پ . - مأخوذ از تازى - چاروا و حيوان وحشى رام .

بهيمى

(
bahimi
) ص . پ . منسوب به بهيمه يعنى حيوانى .

بهين

(
behin
) ص . پ . بهترين و انتخاب شده‌ترين و برگزيده‌ترين هر چيزى .

بهين

(
behin
) ا . پ . توانگرى . و ايام هفته . و حلاج و نداف .

بهينس

(
bohaynes
) ا . ع . شير بيشه .

بهينه

(
behine
) ص . پ . گزيده‌ترين و بهترين چيزى .

بهينه

(
behine
) ا . پ . نداف و حلاج . و ايام هفته .

بى

(
bey
) و (
bi
) پ . كلمهء نفى مقابل با كه كلمهء اثبات است و هميشه بر سر اسم در مىآيد و علاوه بر آنكه نفى مىكند معنى صفتى به آن اسم مىدهد مثلا بصيرت يعنى بينائى چون دلالت بر مسمى مىكند پس اسم خواهد بود و اگر گوئيد بىبصيرت صفت مىگردد و مسمائى لازم است كه قبل از آن ذكر كرده و به اين صفت او را متصف سازيد و بگوئيد آدم بىبصيرت يعنى آدمى كه بينائى ندارد و همچنين ساير اسمها خواه فارسى باشند و يا مأخوذ از تازى مانند بىبها و بىپروا و بىترتيب و بىبهره و بىشغل و بىقاعده و بىكار و جز آنها .

بى

(
bey
) و (
bi
) ا . پ . گرم و پروانه .

بى

(
bayy
) م . ع . بوى بيا ( از باب ضرب ) . مشابه شد غير پدر خود را در كردار .

بى

(
bayy
) ا . ع . فرومايهء ناكس . و ابن بى مثله و هى بن بى ا خ . نام يكى از پسران آدم وقتى كه همهء فرزندان وى متفرق شدند او هم به طرفى رفت و مفقود الاثر گرديد . و ما ادرى اى هى بن بى هو : نمىدانم چه كس است او .

بيا

(
bay
) ص . پ . پر - نقيض خالى .

بيا

(
bay
) ا . پ . در خانه و در سراى .

بيا

(
bi
) پ . كلمهء امر از آمدن .

بىآب

(
bi - b
) ص . پ . بىرونق . و بىتاب . و بىطراوت و لطافت . و بدون آب . و بىمزه . و بىآبرو و رسوا . و بىشأن . و ابله و احمق . و خجل و شرمنده . و بىآب شدن : خجل و شرمنده شدن و رسوا و بىآبرو شدن .

بياب

(
bayyb
) ا . ع . سقائى كه جهت فروش آب در كوچه‌ها مىگردد .

بيابان

(
bi b n
) و (
bay b n
) ا . پ . دشت و صحرا و صحراى بىآب و علف و غير مزروع .

بيابان‌باش

(
biy b n - b c
) ص . پ . كسى كه در بيابان منزل دارد . و تازيان بيابان‌باش : اعراب بدوى .

بيابانك

(
bi b nak
) ا . پ . صحراى خرد و كوچك . و ا خ . نام قريه‌اى در كنار كوير مركزى ايران نزديك جندق .

بيابان‌مرگ

(
bi b n - marg
) ص . پ . هلاك شدهء در بيابان . و بيابان مرگ شدن : هلاك شدن در بيابان .

بيابان‌نشين

(
bi b n - necin
) ص . پ . گوشه‌نشين . و چادرنشين . و صحرانشين و بدوى و مردمانى كه در بيابان زندگى مىكنند .

بيابان‌نورد

(
bi b n - navard
) ص . پ . بيابان‌گرد و سفركنندهء در بيابان‌ها و سياح .

بيابانى

(
bi b ni
) ا . ص . پ . وحشى و بدوى و بىتربيت و صحرائى .

بيابانيات

(
bay b niy t
) ا . ع . ستارهائى كه در غير مدار آفتاب و ماه واقع شده‌اند .

بىابر

(
bi - abr
) ص . پ . آسمان صاف كه در آن ابر نباشد .

بىآبرو

(
bi - bru
) ص . پ . بىاعتبار . و بىشرف و رسوا . و خوار و ذليل . و معزول . و شرمگين .

بىآبروى

(
bi - beruy
) ا . پ . چيز ناپسند و ناموافق .

بىآبروئى

(
bi - brui
) ا . پ . رسوائى و بىشرفى . و بىاعتبارى .

بىآب و رنگ

(
bi - bo - rang
) ص . پ . خالى از لطافت و زيبائى و نيكوئى .

بىآبى

(
bi - bi
) ا . پ . بىرونقى و بىطراوتى . و حماقت و گولى .

بيات

(
bay t
) ا . پ . غصه و غم و افسوس . و تشويش . و توجه و انديشه و ا خ . نام گروهى از تركان .

بيات

(
bay t
) ا خ . ع . دهى و روستائى نزديك واسط .

بيات

(
bay t
) ص . پ . - مأخوذ از تازى - شب مانده كه يك شب بر آن گذشته باشد . و نان بيات : نان شب مانده و شبينه .

بيات

(
bay t
) م . ع . بات يفعل كذا كذا بيتا و بياتا و مبيتا و بيتوته . مر . بيتوته .

بىاتفاق

(
bi - ettef q
) ص . پ . عارى از موافقت و اتحاد و همراهى .

بىاثر

(
bi - asar
) ص . پ . عارى از