تخطي إلى المحتوى الرئيسي

فرهنگ نفيسى ( فارسى ) — صفحة 637

مساهمون:

ص٦٣٧
توابع مصر است رويد و به فارسى باسان و خنجيده نيز گويند . و در اصطلاح دواسازى مادهء سقزى مايع و يا نيم مايعى كه از درخت مذكور و يا درختهاى ديگر به خودى خود و يا باعانت شكافهاى مصنوعى تراوش مىكند مانند بلسان مكى و بلسان تلو و جز آن .

بلست

(
belest
) ا . پ . وجب و شبر .

بلسك

(
balask
) ا . پ . خطاف و پرستوك .

بلسك

(
belesk
) ا . پ . سيخ آهنى كه يك سر آن پهن بود و بدان نان را از تنور جدا كنند و سيخ كباب .

بلسك

(
bolosk
) ا . پ . چوب و يا سيخ گنده‌اى كه بدان بريان در تنور آويزند .

بلسك

(
balsak
) و (
belsek
) ا . ع . گياهى كه چون در جامه خلد بدشوارى جدا گردد .

بلسكى

(
balsak
) ا . ع . يك نوع گياهى .

بلسمة

(
balsamat
) م . ع . بلسم بلسمة : خاموش شد از بيم . و بلسم الرجل : ناپسند نمود آن مرد روى خود را به كسى .

بلسن

(
bolson
) ا . ع . نرسك . و دانه‌اى مانند نرسك .

بلسنة

(
bolsonat
) ا . ع . واحد بلسن .

بلشك

(
bolock
) ا . پ . چوب و يا سيخ گنده‌اى كه بدان بريان در تنور آويزند و بلسك نيز گويند .

بلشون

(
balacun
) ا . ع . بوتيمار .

بلص

(
beless
) ا . ع . طائرى است پيسه و شبيه بصرد .

بلصام

(
bels m
) ا . ع . گريز و فرار .

بلصمة

(
balsamat
) م . ع . بلصم بلصمة : گريخت .

بلصو

(
balasovv
) و

بلصوة

(
balasovvat
) ا . ع . طائرى مانند صرد .

بلصوص

(
balasus
) و (
ballasus
) ا . ع . طايرى مانند صرد .

ابن بلصى

(
ebne - balas
) ا . ع . طائرى .

بلصى

(
beless
) ا . ع . طائرى مانند صرد . يكى : بلص (
beless
) و بلصو (
balasovv
) و يا بلصوة (
balasovvat
) .

بلط

(
balt
) م . ع . بلط الدار بلطا ( از باب نصر ) : سنگ‌فرش كرد خانه را .

بلط

(
balt
) و (
bolt
) ا . ع . آلت خراطان .

بلط

(
bolot
) ج ا . ع . صوفيان بىباك . و گريختگان از جنگ .

بلطان

(
balt n
) و

بلطاون

(
balt van
) ا . پ . چغندر . و اسفناج .

بلطة

(
boltat
) ا . ع . مدت دراز . و زمانه . و يا مفلس و يا فجاءة . و خانه‌اى كه از سنگ فرش شده باشد . و ا خ . نام پشته‌اى - و همهء اين معانى در شعر امرؤ القيس است كه مىگويد : نزلت على عمرو بن در ماء بلطة .

بلطحة

(
baltahat
) م . ع . خويشتن را بر زمين زدن . و ايفاى وعده نكردن - مانند بلدحة .

بلطف

(
be - lotf
) م ف . پ . - مأخوذ از تازى - هميشه بطور مضاف واقع مىشود مانند بلطف الله و يا بلطف پروردگار يعنى بتوفيق و همراهى خدا . و بلطف شما : بهمراهى و مهربانى شما .

بلع

(
bal '
) ا . پ . - مأخوذ از تازى - فرو بردن چيزى را از گلو كه بنگش نيز گويند . و بلع كردن ف م . : نواريدن .

بلع

(
bala '
) م . ع . بلع بلعا ( از باب سمع ) : فرو برد از حلق . و قال فى المعيار : بلع الطعام و الماء و الريق بلعا ( كسمع و نفع ) لغة .

بلع

(
bola '
) ص . ع . مرد بسيارخوار . و ا خ . بدون الف و لام - شهرى . و يا كوهى و بنو بلع ج ا خ . : بطنى كوچك از قضاعة . و سعد بلع ( معرفة ) : منزل بيست و سيوم از منازل قمر - گويند در وقتىكه خداوند تعالى فرمود يا ارض ابلعى ماءك طلوع كرد ؛ و آن دو ستاره است يكى روشن و بزرگ و ديگرى خفى و كوچك و آنكه روشن است گويا از كمال روشنى خود آن كوچك را فرو مىبرد و از اين جهت است كه آن را بالع نيز گويند و در شب اخير از كانون دويم ماه رومى طلوع مىكند و در شب اول ماه آب غروب مىنمايد . و نيز بلع : ج بلعة (
bol'at
) .

بلعاء

(
bal'a '
) ا خ . ع . از اسماء رجال است و سه اسب را نيز گويند .

بلعام

(
bal ' m
) ا خ . ع . مردى از علماى زمان حضرت موسى كه بلعم نيز گويند .

بلعبيدن

(
bala'bidan
) م ف . پ . فروبردن در حلق و بلعيدن .

بلعبيس

(
bola'bis
) ا . ع . اعجوبه‌ها .

بلعة

(
bol'at
) ا . ع . سوراخ بكره . ج : بلع (
bola '
) .

بلعة

(
bolaat
) ا . ع . مرد بسيارخوار .

بلعث

(
bal'as
) ص . ع . مرد فربه سست گوشت . و مرد بدخلق .

بلعثة

(
bal'asat
) ص . ع . - مؤنث بلعث - زن فربه سست گوشت .

بلعثة

(
bal'asat
) م . ع . بلعث بلعثة : سست گوشت گرديد با فربهى .

بلعس

(
bal'as
) ص . ع . ماده شتر ضخم پرگوشت .

بلعص

(
bol'os
) و (
bal'as
) ا . ع . جوف فرج .

بلعق

(
bal'aq
) ا . ع . بهترين خرماى عمان .

بلعك

(
bal'ak
) ا . ع . ماده شتر سست گوشت يا كلان سال يا فربه رام . و ماده شتر آبستن . و مرد كندخاطر ناكس حقير . و نوعى از بهترين خرماى عمان - لغتى است در