تخطي إلى المحتوى الرئيسي

فرهنگ نفيسى ( فارسى ) — صفحة 614

مساهمون:

ص٦١٤
داخل اين شهر شده و تا 81 قبل از ميلاد دو دفعه پادشاهى كرد . بطلميوس نهم ( اسكندر اول ) - از 107 تا 88 در زمانى كه سوتر معزول بود سلطنت كرد . بطلميوس دهم ( اسكندر دوم ) - از 81 تا 80 . بطلميوس يازدهم ( اولت ) - از 80 تا 51 . بطلميوس دوازدهم - از 51 تا 47 . بطلميوس سيزدهم از 47 تا 43 قبل از ميلاد در مصر پادشاهى نمودند و بطلميوس چهاردهم كه سزاريون پسر قيصر باشد از 42 تا 30 قبل از ميلاد نيز در مصر سلطنت كرد .

بطلميوس

(
batlamyus
) ا خ . پ . منجم معروف و مشهور كه در مائهء دويم بعد از ميلاد مسيح در مصر متولد گرديد . و اين دانشمند چنان فرض كرد كه زمين ثابت و ساكن و مركز عالم است و فرضيات اين منجم تا ظهور معلم معروف كوپرنيك مسلم بود مثل آنكه هنوز در نزد بيشتر منجمين ايران مسلم است - و بعد بواسطهء اين دانشمند فرضيات بطلميوس باطل گرديد .

بطليوس

(
batalyus
) ا خ . ع . شهرى در اندلس

بطم

(
botm
) و (
botom
) ا . ع . نام درخت سقز . و ميوهء اين درخت را كه به فارسى بنه گويند نيز بطم نامند .

بطماج

(
betm j
) ا . ع . ميوهء معاث .

بطن

(
batn
) ا . ع . شكم - خلاف ظهر - ( مذكر است ) . ج : ابطن (
abton
) و بطنان (
botn n
) و بطون (
botun
) . و گروه كمتر از قبيله يا كمتر از فخذ و زائد از عمارة ج . ابطن و بطون و شكم هر چيز . و جانب درازتر پر . و زمين مغاك . ج : بطنان (
botn n
) و ا خ . نام بيست موضع . و ذو البطن ا . پليدى . و القت المراة ذا بطنها يعنى زاد آن زن . و القت الدجاجة ذا بطنها : تخم نهاد آن مرغ . المثل : الذئب يغبط بذى بطنه لانه لا يظن به الجوع ابدا و انما يظن به البطنة لعدوه على الناس و الماشية .

بطن

(
batn
) م . ع بطن بطنا ( از باب نصر ) : نهان شد . و بطنه الداء و به : اثر كرد بيمارى در باطن وى . و بطن الرجل ( مجهولا ) : دردمند شد شكم آن مرد . و بطن من فلان و به : درونى و خاصهء فلان گرديد . و بطنه و له بطنا : بر شكم وى زد . و نيز بطن : درون وادى درآمدن . و درون و حقيقت چيزى شناختن يق بطنت الخبر اى عرفت باطنه .

بطن

(
batn
) ا . پ . - مأخوذ از تازى - شكم . و عبد البطن ص . : شكم‌پرست .

بطن

(
batan
) م . ع . بطن الرجل بطنا ( از باب سمع ) : بزرگ شد شكم آن مرد از پر خوردن .

بطن

(
batan
) ا . ع . رنج شكم از پر خوردن .

بطن

(
baten
) ص . ع . توانگر متكبر . و بندهء شكم و عبد البطن . و بسيارخوار كلان شكم . ج : بطان (
bet n
) .

بطن

(
boton
) ع . ج بطان (
bet n
) .

بطنان

(
botn n
) ع . ج بطن (
batn
) و باطن . و بطنان الجنة ا خ . : ميانهء بهشت .

بطنة

(
betnat
) ا . ع . تكبر و فيريدگى . و سيرى و پرى شكم از طعام المثل : البطنة تذهب الفطنه . و يق ليس للبطنة خير من خمصة تتبعها .

بطوء

(
botu '
) و بطء (
bot '
) ا . پ . - مأخوذ از تازى - درنگى . و كندى و آهستگى . و بطوء حركت : جنبش آهسته و كند .

بطوط

(
botut
) ع . ج بط (
batt
) .

به طول

(
botul
) م . ع . بطل به طلا و بطولا و بطلانا . مر بطل (
botl
) .

بطولة

(
botulat
) ا . ع . دليرى .

بطولة

(
botulat
) م . ع . بطل بطالة و بطالة و بطولة . مر . بطالة (
bat lat
) و بطالة (
bet lat ?
) .

بطون

(
botun
) ع . ج بطن (
batn
) .

بطون

(
botun
) ج ا . پ . - مأخوذ از تازى - شكمها . و درون چيزى .

بطون

(
botun
) م . ع . بطن الشيئى بطونا ( از باب نصر ) : پنهان شد آن چيز .

بطئ

(
bati '
) ص . ع . سست‌رو . ج : بطاء (
beta '
) . و بطئى الحركة : كسى كه به آرامى حركت كند .

بطئ

(
bati '
) ص . پ . - مأخوذ از تازى - آهسته و سست و كند . و بطيئ شدن ف ل . : كند شدن .

بطية

(
betiyat
) ا . ع . درنگى .

بطيحة

(
batihat
) ا . ع . جوى در سنگلاخ . ج : بطايح و بطائح . و البطيحة ا خ . : زمين پست شوره‌زارى در ميان بصره و وازيت . و زمين ديگرى در ميان بصره و اهواز .

بطيخ

(
bettix
) ا . ع . كدو . و خيار . و خربزه . و مانند آنها و ا خ . نام شخصى . و دار البطيخ : محله‌اى در اصفهان . و بطيخ الهندى ا . : هندوانه .

بطيخة

(
bettixat
) ا . ع . واحد بطيخ .

بطيخى

(
bettixiy
) ا . ع . خربزه‌فروش .

بطير

(
batir
) ص . ع . كفانيده و شكافته شده . و ا . پزشك ستور و بيطار .

بطيش

(
batic
) ص . ع . سخت‌گير . و توانا .

بطيط

(
batit
) ا . ص . ع . شگفت و دروغ يق جاءنا بامر بطيط . و ا . كفش بىنوك نيم موزه . و بلا .

بطيطة

(
batitat
) ا . ع . مور سپيد كه بتازى سرفة نيز گويند .
فرهنگ نفيسى ( فارسى ) — صفحة 614 | على اكبر نفيسى ( ناظم الأطبا )