تخطي إلى المحتوى الرئيسي

فرهنگ نفيسى ( فارسى ) — صفحة 458

مساهمون:

ص٤٥٨
نخست و آغاز ضد انجام و اول به اول : متواليا و پىدرپى . و اول بهار : آغاز بهار . و اول طعام پس كلام : يعنى پس از چاشت و طعام خوردن بايد صحبت داشت . و اول فروردگان : ده روز مانده به اول فروردين ماه را گويند كه در اين روز زيارت دخمها را نيك شمارند مانند روز جمعهء مسلمانان و موبدان جهة روان مردگان ژند خوانند . و اول قنوت : كنايه از صبح كاذب است .

اولا

(
avvalan
) و (
avval
) پ . ( ص . تعيينى عددى ) - مأخوذ از تازى - بمعنى نخستين و مانند ثانيا و ثانيا و ثالثا و ثالثا تا عاشرا و عاشرا كه بدون تنوين و با تنوين هر دو تلفظ مىكنند و در جلو هر مطلب و عنوانى يكى از آنها را درمىآورند تا معين شود شماره و تعداد آن مطالب .

اولا

(
avl
) ص . ع . سزاوارتر يقال هو اولى به اى اصرى و هما اوليان بلفظ تثنيه و هم اولى بلفظ واحد اوالى و اولون (
ovlavne
) ج و در تعجب گويند ما اولاه للمعروف : چه احسان‌كننده است او .

اولاء

(
ovl '
) ع . ج ذاوذه (
zeh
) يعنى جمع اسم اشارهء مذكر كه ذا باشد و اسم اشارهء مؤنث كه ذه بود و معنى آن اين مردها و اين زنها .

اولات

(
ovl t
) ع . ج ذات .

اولاج

(
avl j
) ع . ج ولجة (
valajat
) .

اولاد

(
avl d
) ع . ج ولد (
valad
) .

اولاد

(
ovl d
) ا . پ . - مأخوذ از تازى - فرزندها .

اولاد

(
ovl d
) ا . پ . نام ديوى از مازندران .

اولاك

(
ovl k
) و اولالك (
ovl leka
) ج . اسم اشارهء تاك (
t ka
) .

اولائك

(
ovl eka
) ع . ج ذاك (
z ka
) .

اولائلك

(
ovl eleka
) ع . ج ذلك .

اولة

(
avvalat
) ا . ع . مونث اول .

اولج

(
ovlaj
) و (
ovlej
) ا . پ . خوشه كوچك از انگور و عنب الثعلب .

اولجا

(
ovlj
) و اولجه (
ovlje
) ا . پ . مأخوذ از تركى - اسير و بندى . و غارت و غنيمت .

اولجامشى

(
ovlj meci
) و اولجاميشى (
ovlj mici
) ا . پ . - مأخوذ از تركى - قسمى از كرنش و تعظيم كه زانو را خم كرده زمين را مىبوسند .

اولجايتو

(
ovlj ytu
) ا . پ . پادشاه هشتم از هولاكوئيان كه دين تشيع را قبول كرد و خود را سلطان محمد خدابنده نام نهاد مدت ملكش از 703 تا 716 هجرى .

اولسطيون

(
ovlostiun
) ا . پ . - مأخوذ از يونانى - نام گياهى .

اولع

(
avla '
) ا . ع . جنون يق به الاولع .

اولق

(
avlaq
) ا . ع . ديوانگى و يا نوعى از ديوانگى و مرد گول .

اولكا

(
ovlk
) و اولكه (
ovlke
) ا . پ . الكا و مرز و بوم . و زمين .

اولم

(
avlam
) و اولما (
avlamm
) ع . يعنى آيا چنين نيست و نه چنين است ؟ .

اولنج

(
ovlanj
) ا . پ . اورنگ و تخت پادشاهى . و عقل و دانش . و فر و زيبائى . و شادى و خوشحالى . و زندگانى . و مكر و فريب و خدعه و حيله . و سگ انگور و عنب الثعلب .

اولنج

(
ovlanj
) ا . پ . خوشه‌اى كه حبه‌هاى انگور آن را چيده باشند .

اولنگ

(
ovlang
) ا . پ . سبزه‌زار و مرغزار و چراگاه .

اولو

(
ovlov
) ع . ج ذو بمعنى صاحب و خداوند .

اولون

(
avlavna
) ع . ج اولى (
avl
) .

اولون

(
avvaluna
) ع . ج اول (
avval
) .

اولوية

(
avloveyyat
) ا . ع . تفوق و رجحان .

اولويت

(
ovloveyyat
) ا . پ . - مأخوذ از تازى - برترى و رجحان و تفوق و افضليت و سبقت و تقدم و بطريق اولويت : بطريق برترى .

اوله

(
avle
) و (
ovle
) ا . پ . عقاب و باز شكارى . و بهيمه .

اولى

(
avl
) ع . مر . اولا را .

اولى

(
avl
) ع . مؤنث اولو (
avval
) .

اولى

(
ovley
) ع . مؤنث اولو (
ovlov
) و اولى الاجنحة : خداوندان بال .

اولى

(
avvali
) ص . پ . منسوب به اول .

اوليا

(
ovli '
) ا . پ . - مأخوذ از تازى - دوستان خدا و مردمان مقدس و پارسا و اولياى دولت : وزرا و كارگزاران دولت و اوليا شدن : مرشد شدن .

اولياء

(
avley '
) ع . ج ولى (
valiyy
) .

اولية

(
avleyat
) ا . ع . باران تند و رگبار پىدرپى .

اوليت

(
avvaleyyat
) ا . پ . - مأخوذ از تازى - سبقت و تقدم . و سرورى و رياست .

اوليتر

(
ovli - tar
) و (
ovl - tar
) ص . پ . سزاوارتر و بهتر .

اوليرا

(
ovlir '
) ا . پ . - مأخوذ از يونانى - گندم كه از آن نشاسته مىگيرند .

اوليقوس

(
ovliqus
) ا . پ . - مأخوذ از يونانى - يك سدس درهم .

اولئك

(
ovl eka
) ع . ج ذلك (
z leka
) .

اوليل

(
ovlil
) ا . پ . نمك‌زارى در هندوستان .

اولين

(
avvalin
) ص . پ . صفت تعيينى عددى بمعنى نخستين .