تخطي إلى المحتوى الرئيسي

فرهنگ نفيسى ( فارسى ) — صفحة 337

مساهمون:

ص٣٣٧
خشخاش است و آن را هبيون (
habyun
) و هپيون (
hapyun
) نيز گويند .

افيونى

(
afyuni
) ص . پ . ترياكى منسوب بافيون . و افيونى چيزى شدن ف ل . : عادت كردن بر چيزى كه قادر به ترك آن نباشند .

اقاء

(
eq '
) ا . ع . وقاء . و آنچه بدان چيزى را نگاهدارند .

اقاءة

(
eq at
) ع . بقئى آوردن .

اقاتة

(
eq tat
) م . ع . قوت دادن . و اقتت لنارك قيتة اى اطمعها . و نيز اقاتة : توانستن يق اقاتة و اقات عليه .

اقاحة

(
eq hat
) م . ع . آهنگ منع نمودن بعد خواستن . و چرك و زرداب فراهم آمدن در ريش .

اقاحى

(
aq hi
) و (
eq hiy
) ع . ج اقحوان (
oqhov n
) . و اقاحى الدهر : اوايل كار .

اقادة

(
eq dat
) م . ع . بكشيدن دادن ستور را به كسى يق اقاده خيلا اى اعطاه ليقودها . و كشنده را باز كشتن . و كشتن فرمودن كشنده را يق اقاده السلطان من اخيه اى امره ان يقتل قاتل اخيه . و فراخ شدن باران يق اقاد الغيث . و اقاد فلان : پيش آمد فلان .

اقاديح

(
aq dih
) ع . ج قدح .

اقارب

(
aq reb
) ع . ج اقرب و اقارب الناس و اقربوهم : خويشان و برادران . و تبار نزديكتر بنسب از جانب پدران يق هم اقاربك و اقربوك اى عشيرتك الادنون .

اقارب

(
aq reb
) ج ا . پ . - مأخوذ از تازى - خويشان و نزديكان در نسب خواه از طرف پدر باشند و يا مادر .

اقارع

(
aq re '
) ج ا . ع . مردمان سخت و درشت و قوى .

اقارون

(
aq run
) ا . پ . - مأخوذ از يونانى - ريشه‌ايست معطر و محرك . به فارسى اگر (
eger
) و بتازى و ج . گويند .

اقازل

(
aq zel
) ع . ج اقزل (
aqzal
) .

اقاسم

(
aq sem
) ع . ج اقسومة (
oqsumat
) .

اقاسيم

(
aq sim
) ع . ج اقسماء (
aqsem '
) و ج ج اقسام . و ج ج ج قسم (
qesm
) .

اقاصر

(
aq ser
) ع . ج اقصر (
aqsar
) .

اقاصى

(
aq si
) ع . ج اقصى (
aqs
) .

اقاصى

(
aq si
) ج . ا . پ . - مأخوذ از تازى - آخر و منتها اليه . و جاى دور .

اقاضة

(
eq zat
) م . ع . شكافتن چيزى را .

اقاط

(
eq t
) ع . ج و قط (
vaqt
) .

اقاطع

(
aq te '
) ع . ج اقطع (
aqta '
) .

اقاطع

(
aq te '
) م . ع . و اقاطيع (
aq ti '
) ج . قطيع (
qati '
) .

اقاقيا

(
aq qi
) ا . پ . - مأخوذ از يونانى - دو قسم عصير منجمد را به اين اسم مىنامند يكى اقاقياى صادق كه اقاقياى مصرى نيز گويند و عبارتست از عصارهء غلافهاى سبز ميوهء مغيلان و به شكل قطعاتى است - كه تقريبا از 25 تا سى مثقال وزن هر يك از آنها مىباشد و سياه رنگ و طعمشان عفص است . و ديگرى اقياى كاذب كه از عصير بعضى ميوه‌ها مانند آلوچه و برخى ديگر ميوه‌هاى طايفهء روزاسه درست مىنمايند و رنگ اين قسم سرخ قهوه‌اى رنگ و مزهء آن مانند مزهء آلوى نارس است و در فرنگ بخصوص در آلمان اين قسم اقاقيا را مىسازند . و اكنون در طهران يك نوع درختى كه داراى گلهاى خوشهء سفيدى است و از همان طايفهء مغيلان است باسم درخت اقاقيا موسوم مىنمايند .

اقالة

(
eq lat
) م . ع . چون واوى باشد بر بستن بر كسى سخنى را كه نگفته باشد يق اقاله اقالة : و چون يائى بود در نيمروز آب خورانيدن شتران را يق اقلت الابل اقالة و نيز اقاله . بر انداختن بيع . و گذاشتن گناه و رد كردن لغزش را يق اقال الله عثرتك .

اقاله

(
eq le
) ا . پ . - مأخوذ از تازى - بطلان و فسخ بيع و شرا . و اقاله خواستن ف م . از بايع و مشترى بر انداختن بيع را خواستن . و اقاله كردن : برانداختن و رد كردن بيع و فسخ نمودن آن .

اقاليم

(
aq lim
) ع . ج اقليم (
eqlim
) .

اقاليم

(
aq lim
) ا ج . پ . - مأخوذ از تازى - اقاليم سعبه . هفت اقليم را گويند كه هر يك منسوب بيكى از هفت سياره باشد .

اقامة

(
eq mat
) م . ع . آرام گرفتن در جائى . و دوام ورزيدن . و پيوسته بر پاى داشتن چيزى را . و قوله تعالى
يُقِيمُونَ الصَّلاةَ
اى يواظبون عليها . و اقام فلانا برخيزانيد فلان را - ضد اجلسه - و اقام درء فلان : راست كرد كجى فلان را .

اقامت

(
eq mat
) ا . پ . - مأخوذ از تازى - سكون و آرامش و توقف و درنگى . و سكونت و جاىباش و مسكن و منزل و برداشتگى و بپاكردگى و افراختگى . و اقامهء حدود كردن ف م . : حدود را برپا داشتن . و اقامهء نماز : تكبيرى كه براى برپا كردن نمازى گويند . و محل اقامت : جاىباش و محل سكونت و منزل . و مدت اقامت : توقف و درنگى . و اقامت كردن ف ل . : درنگ كردن و متوقف شدن . و آرام گرفتن و بجاى ماندن و اقامهء شهود كردن : شاهد آوردن . و اقامهء خيام كردن : چادر را برپا كردن .

اقانيم

(
aq nim
) ع . ج اقنوم (
oqnum
)

اقاوز

(
aq vez
) ع . ج قوز .

اقاوم

(
aq vem
) ع . ج اقوام . و ج ج قوم .

اقاويز

(
aq viz
) ع . ج قوز .

اقاويل

(
aq vil
) ع . ج اقوال