تخطي إلى المحتوى الرئيسي

فرهنگ نفيسى ( فارسى ) — صفحة 135

مساهمون:

ص١٣٥

اخفاف

(
exf f
) م . ع . اخف اخفافا : سبك حال شد . و اخف القوم : خداوند ستوران سبك شدند آن گروه . و اخف فلانا : دور كرد بردبارى فلان را و باعث سبكى وى گرديد .

اخفاف

(
exf f
) ا . پ . - مأخوذ از تازى - خوارى و سبكى . و اخفاف كردن ف م . : تحقير كردن و سبك گردانيدن .

اخفاق

(
exfaq
) م . ع . اخفق فلان اخفاقا : سر جنبانيد فلان از خواب و يا از غنودن . و اخفق الطائر : بال زد آن مرغ در پريدن . و اخفق الرجل : غزا كرد آن مرد و غنيمت نيافت . و اخفقت النجوم : روى آوردند ستاره‌ها بفرو شدن . و اخفق الصائد : بىصيد بازگشت صياد . و اخفق فلانا : بر زمين زد فلان را . و طلب حاجة فاخفق : طلب حاجتى كرد پس بىمراد بازگشت .

اخفج

(
axfaj
) ص . ع . بعير اخفج : شتر مبتلا به بيمارى خفج .

اخفش

(
axfac
) ص . ع . رجل اخفش : مرد مبتلا به بيمارى خفش .

اخفش

(
axfac
) ا خ . ع . نام سه تن از ائمهء صرف و نحو . ج . اخافش .

اخفض

(
axfaz
) ص . ع . فروتن تر و افتاده‌تر . و پست‌تر . و فروتر .

اخفى

(
axf
) ص . ع . پوشيده‌تر و پنهان‌تر .

اخفية

(
axfiat
) ج ا . ع . اخفية النور : غلافهاى شكوفه . و اخفية الكرى : چشمها . و ج خفاء .

اخقاق

(
axq q
) ع . ج خق (
xaqq
) .

اخقاق

(
exq q
) م . ع . فراخ كرانه شدن نعامة از زرنوق . و اخقت البكرة : فراخ سوراخ گرديد چرخ چاه از محور . و اخق الفرج : آواز داد كس هنگام گائيدن .

اخقوق

(
oxquq
) و

اخقيق

(
exqiq
) ا . ع . مغاكى در زمين كه كسى اندر وى پنهان شدن تواند . ج : اخاقيق

اخكار

(
axk r
) ا . پ . آتش‌پاره و زغال افروخته . و خاكستر .

اخككند

(
axkakand
) ا . پ . بازيچه‌اى مر كودكان را و آخكلند .

اخكل

(
axkol
) ص . پ . درازسر . وا . كاه و تبن .

اخكلند

(
axka'land
) و اخكلند و (
axkalandu
) ا . پ . بازيچه‌اى مر كودكان را مر . آخكلند .

اخكلنده

(
axkalande
) ا . پ . قشو و ابزارى آهنين كه بدان اسب و اشتر را مىخارانند .

اخكم

(
axkam
) ا . پ . چنبر طبل و غربال . و بند و رشته .

اخكمر

(
axkamr
) ا . پ . قوشقون و دنبالهء زين كه زير دمب اسب اندازند .

اخكندو

(
axkandu
) ا . پ . بازيچه‌اى مر كودكان را و آخكلند .

اخكوبه

(
axkube
) ا . پ . مادگى و حلقه‌اى كه در آن تكمه را بند كنند .

اخكوچه

(
axkuce
) ا . پ . تكمه و خرماى نارس .

اخكور

(
axkur
) ا . پ . گلابى جنگلى . و ميوهء نارس . و ميوهء ترش . و مادگى و اخكوبه .

اخكوزه

(
azkuze
) و

اخكوژه

(
axkuje
) ا . پ . دكمهء كلاه و جامه . و گوى گريبان . و آلت بافندگى . و خرماى نارس .

اخكوژنه

(
axkujane
) ا . پ . دكمه .

اخكوش

(
axkuc
) ا . پ . ميوهء نارس .

اخكوك

(
axkuk
) ا . پ . زردآلوى نارس .

اخكوكش

(
axkukac
) ا . پ . ميوهء نارس .

اخكون

(
axkun
) و

اخكونه

(
axkune
) ا . پ . اخكوبه و مادگى و دكمه .

اخگار

(
axg r
) ا . پ . آتش‌پاره و زغال افروخته . و خاكستر .

اخگر

(
axgar
) ا . پ . زغال . و زغال افروخته و جمره و پارهء آتش رخشنده . و اخگر تفته : زغال‌افروخته . و اخگر كشته زغال‌افروختهء خاموش كرده .

اخگرستان

(
axgarest n
) ا . پ . آتشدان و جائى كه در آن آتش كنند .

اخگل

(
axgol
) ا . پ . داسهء غله يعنى خسهاى سر تيز كه بر خوشهء گندم و جو و جز آن مىباشد . و توده و انبار جو .

اخل

(
axall
) ص . ع . بىنواتر . و تهىدست . و رجل اخل : مرد درويش مفلس .

اخل

(
axoll
) ع . ج خلّ .

اخلاء

(
axl '
) ع . ج خلو (
xelv
) و خلى (
xal
) و خالى .

اخلاء

(
exl
) م . ع . چون واوى باشد يق اخلى اخلاء : در جاى خالى بىمزاحم افتاد . و اخلى المكان : خالى شد آن جاى . و اخلاه : خالى كرد آن را . و خالى يافت آن را . و اخلاه و به : خلوت كرد با وى . و اخلاه معه : خالى يافت هر دو را . و اخليت من الطعام : خالى شد شكم من از طعام . و چون يائى باشد يق اخلت الارض اخلاء : علف ناك شد آن زمين . و اخلى الله الماشية : رويانيد خدا علف را براى ستور .

اخلاء

(
axell '
) ع . ج خليل (
xalil
) .

اخلاب

(
axl b
) ع . ج خلب (
xelb
) . و هم اخلاب النساء : ايشان زنان را براى سخن و فجور دوست دارانند و زنان ايشان را . مر . خلب (
xelb
) .

اخلاب

(
exl b
) م . ع . اخلب الكرم اخلابا : برگ آورد آن تاك . و اخلب الماء : تيره گرديد آب .

اخلاد

(
exl d
) م . ع . اخلد اليه اخلادا : ميل كرد بسوى او . و اخلد بالمكان و اليه : مقيم گرديد در آنجاى . و اخلد بصاحبه :