ماده سمى به نام كورسين
Curcine
مىباشد كه به آسانى از پوسته سخت جدا مىشود . دانه بدون پوسته نازك به رنگ زرد است .
پراكندگى :
منشاء گياه نواحى حاره امريكا است از آنجا به افريقا ، هند ، سيلان ، ماداگاسكار ، شرق پاكستان گسترش پيدا كرده است . وجود آن در ايران تاكنون گزارش نشده است .
تاريخچه :
گياه و خواص درمانى آن از برزيل به ساير نقاط انتشار يافته است . پرتغالىهاى مقيم برزيل آن را به اروپائيان معرفى نمودهاند به سنسكريتى موّخر
k nanaeranda
و به هندى و اردو
Bagherenda
ناميده شده است .
قديمىترين كتاب پارسى كه به اختصار شرح آن آمده كتاب مخزن الادويه است و به نظر مىرسد كه اطلاع از خواص گياه تا آن زمان به همين اندازه محدود بوده است به هر جهت صاحب مخزن گويد :
" بگهرينده ( 1 * ) به فتح باء موحده و سكون كاف فارسى ( ك ) و خفاىها و كسر راء مهمله و سكون ياء مثناه تحتانيه و نون و دال چهار نقطه هندى و ها لغت هندى است ماهيت آن ظاهرا نوعى از خروع
( Ricinus communis L . )
كه در بنگاله مىشود و فرق ميان اين و خروع آن است كه شاخههاى درخت بگهرينده از پائين روييده مىشود و برگ اين مانند برگ بيد انجير و ثمر اين بىخوشه و مدور اندك طولانى و پوست آن سبز و صاف و منفرد تخم اين سفيد و مخدر مانند تاتوله . افعال و خواص آن : يتوع ( شيرابه ) ساقه و برگ آن ملصق و ملحم جراحات تازه و قاطع نزف الدم آن به سرعت ، و مجرب " . ( عقيلى خراسانى :
2 * ) .
شليمر آن را جوز القى ناميده است لذا برخى مؤلفين از جمله صاحب كتاب معارف گياهى اشتباها به تصور اينكه جوز القى مندرج در مخزن الادويه ( ص 207 ) اين گياه است مىنويسد : حكماى طب سنتى ميوه گياه جوز القى را گرم و خشك مىدانند و مقدار خوراك آن را تا 4 گرم توصيه مىكنند و معمولا 4 گرم جوز القى را با 5 گرم رازيانه و آب گرم و كمى عسل مخلوط كرده به عنوان قىآور تجويز مىكنند " ؟ ! ( 3 * ) .
قسمت قابل مصرف : برگ ، شيرابه ، دانه بوداده ، روغن .
تركيبات شيميائى :
برگ : آپىژنين
Apigenine
، وىتكسين
Vitexine
، ايزووى تكسين
Isovitexine
، آلفا آميرين
Alpha amyrin
، سيگماسترول
Sigmastrol
و دو فلاونوئيد گليكوزيد .
دانه : داراى
Toxalbumin
و يك ماده بسيار سمى به نام كورسين
Curcin
مىباشد كه مربوط به پوسته نازك روى دانه است . هنگام بو دادن و گرفتن روغن به آسانى از آن جدا شده و داخل روغن نمىشود .