هيوفاريقون " دازى كوهى است و او گرم است و خشك اندر درجه دوم . . . رحم ، جگر و ريشهاى تر خشك كند و چون به شراب بپزند جراحتهاى عظيم فراهم آورد و فضولهاى صفراوى و سودايى بيارد و شكم نرم گرداند " ( هروى : 5 * ) . نامى است رومى به سريانى " فرما " و به پارسى مرودشتى . . . ( ابو ريحان :
6 * ) . تحليلبرنده ورمها و بثورات است . در زخمهاى متعفن ، درد ورك و ميوه آن در مره سوداء سودمند است ( ابن سينا : 7 * ) دازى رومى است و در مغرب آن را منسيه
( Munsyya )
و به اندلسى بنيوله
( Vinuela )
، و آن عشبه القلب و نوشه
Nusha
است ( ابن ميمون : 8 * ) . ابن بيطار ذيل هيوفاريقون به ترتيب چهار گياه هيوفاريقون ، اسفندرن يا اسقوريداس ، اندروساومن و قورس را از دياسقوريدوس نقل مىكند و در آخر اضافه مىنمايد كه اسحق بن عمران تصور كرده است كه هيوفاريقون فاشرا است و اين خطاى بزرگ را به تبع عدهاى مانند ابن الجزاز در كتاب اعتماد و ديگران تكرار نمودهاند ( ابن بيطار : همان جا ) .
صاحب منهاج آورده كه حب بلسان است و اين اشتباه است در تشنج سودمند است و افشره آن سقطكننده جنين است ( انصارى : 9 * ) .
حكماى سنتى بعدى ذيل هوفاريقون مىنويسند آن سه نوع است و به ترتيب به توصيف گياه مورد بحث يا هوفاريقون اصل ( قسم اول ) اندروساومن ( قسم دوم ) و قورس ( قسم سوم ) مىپردازند و علاوه بر خواص و موارد مصرف درمانى فوق الذكر درباره قسم اول ( هوفاريقون ) يا گياه مورد بحث مىنويسند : طبيعت آن در سوم گرم و خشك و خشكى آن از گرمى بيشتر است و آن خشككننده جراحات ، تحليلبرنده ، آماس ها ، نرمكننده و گشاينده انسدادها و پزنده اخلاط است ( انطاكى ، حكيم مومن ، عقيلى خراسانى : 10 * ) .
" علف چاى نباتى است در باغات طهران و ساير اماكن يافت مىشود و با شاخههاى بزرگ ولى سه كنج و برگ او بيضى شكل طويل و چون برابر آفتاب نگاه دارند در برگهاى او نقاط غير حاجب ماوراء ظاهر گرداند مانند نقاط چربى كه بر روى كاغذ سفيد عمل آورده باشند در نوائب ( تبهاى نوبهاى ) و سيلان دم مفيد است و دهن فرار ( اسانس ) مقدار ده قطره به انضمام زرده تخممرغ و قند چون اطراف صبح بنوشند قاتل ديدان ( جمع دود : كرم ) است ( سلطان الحكماء : 11 * ) .
قسمت قابل مصرف در درمان : سرشاخههاى گلدار .
تركيبات شيميائى :
الف - نفتوديانترنها
N aphthodianthrons
: هيپريسين
Hypericin
( سيكلوورون
Cyclowerol
) يا سيكلوزان
Cyclosan
به فرمول
C 30 H 16 O 8
به مقدار % 3 / 0 - 5 % ، پزودوهيپريسين
Pseudohypericin
و ايزوهيپريسين
Isohypericin
.
ب - فنيل پروپانوئيدها
Phenylpropanoids
شامل كافئيك اسيد
Caffeic acid
، كلروژنيك اسيد
Chlorogenic acid
.
پ - كوماريك اسيد
P - Coumaric acid
.