قسمت هوائى داراى اثر ضد اسكوربوت مىباشد ، در خيز عمومى انساج ، هيسترى ، صرع و اسپاسمهاى عصبى به جاى
Cardamine pratensis
به كار مىبرند به عربى آن را الحار در مصر كراويه المره و جرجير المر مىنامند و از جوشانده برگ بهعنوان مسهل و نيز در زخمها استفاده مىنمايند .
Code - 1215
ترتيزك باتلاقى
Cardamine bulbifera ( L . ) Grantz
گياهى است علفى ، زيبا ، كوچك به ارتفاع 50 - 30 سانتيمتر از خانواده
Cruciferae
كه اكثر شاخههاى فوقانى محور ساقه غدهزا مىباشند همچنين ريزوم آن نيز ناصاف به شكل تسبيح يا رديفى از پيازچه مىباشد به همين جهت آن را
Bulbifera
نام نهادهاند . برگها شانهاى مركب از 1 تا 7 برگچه ، باريك ، نوك تيز كه در محل اتصال دمبرگ به ساقه تكمه كوچكى ديده مىشود . گلها درشت ، زيبا به رنگ گلى مىباشند .
گياه در نواحى مركزى اروپا تا سوريه و ايران رويش دارد . در ايران بهويژه در مناطق جنگلى شمال ايران همراه با تودههاى راش ، در مازندران دره هزار ، كوه زنگ ، گرگان بندر گز تا ارتفاعات 1600 متر ديده مىشود .
ريزوم گياه داراى تانن مىباشد . از اين جهت آن را براى التيام دادن زخمها حتى زخمهاى داخلى مانند روده موثر دانستهاند .
Code - 1218
ترتيزك چمنى
Cardamine pratensis L .
گياهى است علفى ، پايا به بلندى 40 - 20 سانتيمتر از خانواده
Cruciferae
كه داراى برگهاى منقسم به صورت شانهاى مىباشد . برگهاى پائين ساقه از برگچههاى گرد نامنظم با يك برگچه بزرگ انتهائى تشكيل شده و داراى دمبرگ مىباشند . برگهاى بالاى ساقه داراى برگچههاى دراز و فاقد دمبرگ مىباشند . گلها كه برنگ سفيد يا بنفش يا سفيد ياسى مىباشند بهنگام آفتاب و هواى روشن باز مىباشند و ميوه خورجين مىباشد .
گياه در اكثر چمنزارهاى مرطوب آسيا ، اروپا ، افريقا و هند رويش دارد .
قسمت قابل مصرف اندامهاى هوائى گياه مىباشد كه داراى ويتامين
C
و گلوكوزيدى به نام گلوكوناستورتين
Gluconasturtine
و ميروزين مىباشند كه در اثر آب تجزيه شده ، اسانس گوكرددارى به نام فنيلاتيلن سنهول
Phenylethylen senevol
مىدهد .
از دانههاى گياه كه داراى طعم تندى مىباشد در مصر بهعنوان ادويه استفاده مىشود . اين دانهها در عطاريهاى مصر به نام قردمانا عرضه مىشود كه با قردمانا مندرج در كتب سنتى كه گياهى است با نام علمى
Lagoecia cuminoides L .
نبايد اشتباه شود .