آن زراعت كنند از همه آفات محفوظ بماند " و در جاى ديگر مىنويسد . . . . بيخ كبر در خانه دود كند مگس بميرد .
تاريخچه و موارد مصرف در طب سنتى :
گياه از زمانهاى بسيار دور شناخته شده است . به اكدى آن را
Baltu
به سريانى
Parha
، به عبرى و آرامى
Selaf
و به يونانى
Kapparis
( تئوفراست ) و به رومى
Kapria
، افيوسطافيلن
Ophiosta phylon
( ديوسكوريد ) ناميدهاند و نام پارسى كبر از
Kapparis
يونانى گرفته شده است .
ديوسكوريد ذيل
Kapparis
كه به قابارس معرب شده است مىنويسد آن را
Kynosbatos
[ معرب آن قينس باطس ] ، اوفيوسطافيلن . . .
Ophiostaphilon
نيز مىنامند و آن بوتهاى است خاردار كه بر روى سطح زمين به شكل دايره گسترش مىيابد و داراى خارهاى سفت مانند عليق 1 * ، مىباشد . برگ آن به برگ به و ميوه آن به زيتون شباهت دارد به هنگام گل دادن گلهاى سفيد ظاهر مىشود . وقتى شكوفه جدا شد زائده بلوطى شكل باقى مىماند كه درون آن پر از دانههاى قرمز شبيه به انار مىباشد . داراى ريشه چندتائى است و معمولا در سنگلاخها ، جزيرهها و خرابهها مىرويد .
خوردن ساقه و ميوه نمكپرورده شده آن شكم را لينت مىبخشد ولى تشنگى مىآورد و براى معده زيان دارد و به صورت پخته براى معده قابل پذيرشتر مىباشد .
اگر روزى دو درهم [ حدود 7 گرم ] از ميوه آن را با شراب به مدت 30 روز تناول نمايند . آماس طحال را از بين برده و اثر ادرارآور دارد . خوردن آن در سياتيك ، فلج ، پارهگى عضله موثر است و مضمضه كردن به آن قطعكننده بلغم [ خلط سينه ] است و آن قاعدهآور مىباشد . جوشانده آن در موارد فوق موثر مىباشد 2 * . در زخمهاى مزمن چركى موثر مىباشد در صورت جويده شدن ضد درد دندان است و اگر با سركه خوب مخلوط شود در بهك سپيد 3 * موثر مىباشد . خردشده برگها و ريشه آن خنازير و ورمهاى سخت را تحليل مىبرد .
نوعى كه در گستره درياى سرخ و ليبى مىرويد تندترين همه انواع است و باعث ايجاد تاول در دهان و آسيب به لثهها تا سطح استخوان مىشود به همين جهت خوراكى نيست 4 * . رازى به نقل قول از جالينوس مىگويد كه كبر درد ورك 5 * را تسكين مىدهد . بولس گويد كه آن اشتها را زياد مىكند ترشى تهيه شده از آن براى معده خوب است ولى در سركه پرورده نشده آن زيانآور مىباشد . و آن انسداد مجارى كبد و طحال را باز مىكند و فارسى گويد كه آن مقوى باه و براى بواسير خوب است و خوز گويد كه آن فيستولهاى عمقى ايجاد شده را درمان و تب را نيز تسكين مىدهد .
من [ رازى ] مىگويم تنقيه كردن با عصاره آن در سياتيك بسيار موثر مىباشد 6 * . كبر خارجكننده صفرا است براى كليه زيانآور و مصلح آن انيسون و بهترين قسمت وى ريشه آن است 7 * گرم و خشك است در درجه دوم 8 * .
آن را اصف ، الاصف و اللصف مىنامند و ميوه آن را الشفلح مىنامند به رومى آن را افيوسطافيلن 9 * و بلباسى و به سريانى دهنون دوزى به پارسى كبر به سندى و هندى قوترى مىنامند 10 * .