برگها پهن ، نوكتيز ، به درازاى 15 - 10 سانتىمتر و پهناى 10 - 6 سانتىمتر متشكل از 5 تا 7 لوب ، در ابتدا پوشيده از كرك و به تدريج عارى از كرك و سبز و براق مىشوند و داراى دم برگى بلند مىباشند .
گلها درشت ، بلند و به صورت منفرد در محل انشعابات شاخهها ظاهر مىشوند شكل گلها قيفى شكل و رنگ آنها سفيد مىباشد ، گلبرگها داراى شكافهاى كمعمق مىباشند .
ميوه تخممرغى شكل ، بزرگ به درازاى تقريبى 4 سانتىمتر و قسمت خارجى آنها تيغدار مىباشد درازاى اين خارها به 5 ميلىمتر مىرسد و قسمت داخلى داراى چهار محفظه مىباشد و درون آنها به مقدار زياد حدود 400 عدد دانههاى بيضوى شكل سياهرنگ ديده مىشود . ريشه گياه نسبتا ضخيم مىباشد .
منشاء اوليه گياه را برخى مولفين شمال ، جنوب و بهويژه مركز امريكا مىدانند كه به جنوب اروپا راه يافته است .
Nicholas Monardes
اسپانيولى در كتاب گياهى خود ( 1564 ميلادى ) از تخمهائى كه از پرو براى او فرستاده بودند صحبت به ميان آورده و مىگويد خواص آنها هم از نظر اسپانيولىها و هم از نظر سرخپوستان بومى مخفى نماندهاند و بعضى از گياهشناسان منشاء اوليه گياه را آسياى غربى بهويژه هند و سواحل درياى خزر ذكر نمودهاند . امروزه بهجز مناطق قطبى تقريبا در ساير نقاط دنيا يافت مىشود .
تاريخچه و شناسائى و موارد مصرف آن در طب سنتى :
به چينى گياه را
Man - to - lo
و به سنسكريت
Dhatura
مىناميدهاند ، در روسيه قديم دزدان و جنايتكاران با معجونى از اين گياه قربانيان خود را از حال مىبردند و بعضى نيز دختران جوان را براى خودفروشى مىدزديدند . در خاور دور از آن براى مبارزه با علائم صرع ، غش و جنون استفاده مىكردند .
همانطورى كه در فوق اشاره شد اروپائيان تا قرن شانزدهم ميلادى آن را نمىشناختهاند . در ايران از قرون اوليه هجرى شناخته شده است و خواص درمانى اين گياه و
D . metel L .
را يكسان ذكر نمودهاند و ميوه هر دو را به پارسى گوزماثل
Gauz mathel
ناميدهاند كه معرب آن جوزماثل مىباشد . قدما درباره اسامى و مرفولوژى گياه چنين مىنويسند :
جوزماثل ميوه درختى است كه به جوز القى
( Strychnos nux - vomica )
شباهت دارد ( رازى ) 1 * .
گوز مهاثل ، گوز مهاتل و گوز ماثله سم است ( اخوينى ) 2 * . مخدر مىباشد و به گردو شباهت دارد و داراى خارهاى كوتاه و ضخيم مىباشد ( ابن سينا ) 3 * ، جوز ماتم ، جوزرب ، شجره المرقد داراى گل سفيد بزرگ مىباشد ( ابن بيطار ) 4 * ، جوز مقاتل ، جوز رب به هندى تتوره و داتوره و به زبان گيلانى تاتوله و به شيرازى كوركنا 5 * ، دو نوع بود يكى به شكل جوز القى . . . و يك نوع خارناك بود مانند سوهان خشن و پوست آن سياه و زردرنگ و اندرون جوز وى پر تخم بود ( انصارى ) 6 * ، جوز ماث ، درخت مرقد ، به هندى دهتوله و به لغتى " استرمونيه " 7 * ، سفيد و بنفش مىباشد گل آن به شكل بوق ناى و سرناى و از آن درازتر ، ميوه آن به اندازه گردو ، خاردار و در داخل آن دانههاى سياه بسيار كوچك و مستعمل تخم تازه باليده آن است ( عقيلى خراسانى ) 8 * .