آن بول و حيض را بگشايد " و در فرهنگ مخزن آمده است " خاماذاقنى به يونانى به معنى غار الارض مىباشد و در حرف الغين ذكر خواهد يافت " ولى در حرف غين ديده نشد .
گياه را امروزه به عربى خاماذاقنى و به پارسى كويج ، مازرا ، چلم ، زن كيش و هميشك مىنامند .
( 1 * ) - جامع مفردات ابن بيطار ج 2 ص 46 و 122
( 2 * ) - ذاقنى الاسكندرانى
Ruscus hypophyllum
( 3 * ) - غار الارض ، چون برگ آن به برگ درخت غار
Laurus nobobilis
شباهت دارد ولى درخت نمىباشد به اين جهت غار الارض يا درخت غار زمينى ناميده شده
( 4 * ) - تت دياسقوريدوس م - 4 ص 354 ش 105
Code - 2009
دفنويداس
Daphne alpina L .
گياهى است از خانواده
Thymeleaceae
كه يونانىها آن را
Daphnoides
مىناميدهاند كه به دفنويداس معرب شده است .
ديوسكوريد مىنويسد : آن را
Eupetalon
1 * و
Khamaidaphne
نيز مىنامند . گياهى است كه درازاى شاخههاى آن به يك ذرع مىرسد و در نيمه قسمت فوقانى ساقه داراى شاخههاى زياد و باريك و پوست آن قوى و لزج مىباشد و برگ آن به برگ درخت غار شباهت دارد ولى نرمتر مىباشد و چشيدن آن زبان و حلق را مىگزد ، گل سفيد و ميوه رسيده پهن سياهرنگ است . محل رويش گياه كوهها مىباشد و ريشه آن خاصيت درمانى ندارد . برگ تر و خشك گياه مسهل شكم ، بلغم ، قىآور و قاعدهآور مىباشد . جويدن آن بلغم را خارج مىكند ، تشنگى مىآورد و دانه آن مسهل شكم مىباشد 2 * .
به علت شباهت برگ آن به برگ درخت غار 3 * ، " ذافنوبداس " ناميده شده است . گياهشناسان اندلسى آن را " ماذريون عريض الورق " ، " ماذر " و بربرها آن را ادرار 4 * مىنامند و در شام بهويژه در كوههاى لبنان و بيروت زياد رويش دارد و آن را " بقله " مىنامند و چون داروئى زيانبخش مىدانند از مصرف آن خوددارى مىنمايند و جالينوس گويد كه اثر درمانى آن مانند " ذاقنى الاسكندرانى " مىباشد 5 * .
داود انطاكى آن را " ذاقنبداس " حكيم مومن " ذاقنى ويدس " و عقيلى خراسانى " ذاقنى ويداس " ناميدهاند و بنا بر گفتار اين دانشمندان ، طبيعت آن در آخر سوم گرم و خشك مىباشد و حدود 10 گرم برگ آن مسهل بسيار قوى است و تناول نمودن 5 عدد از دانه آن خارجكننده بلغم از دهان مىباشد . مقدار خوراك برگ آن 8 / 0 گرم و ميوه آن حدود 10 گرم مىباشد و چون سوزاننده خلط و تشنگىآور مىباشد براى جلوگيرى از زيان آن بايد با كتيرا و نشاسته مصرف شود و ريشه آن را نبايد مصرف نمود 6 * .
محل رويش گياه بهويژه در جنوب اروپا مىباشد و چون مصرف آن ايجاد تاول مىكند امروزه مورد مصرف ندارد .
به عربى گياه را " دفنى " و به همان اسامى قديمى " بقه " و مارزيون عريض الورق نيز ناميده مىشود .