قولنج است جوشانده شاخه و برگ آن در ادرار كردن دردناك ، سكسكه و ضماد با جوشانده رقيق آن در لكه سياه صورت موثر مىباشد .
مقدار خوراك عصاره تازه آن 35 گرم و جوشانده آن 70 گرم مىباشد 4 * طبيعت آن در اول سوم گرم و خشك و تخم آنكه در غلافى مىباشد مايل به سردى و خشكى است . ميوه آن به اندازه نخود كوچك است و از آن تسبيح مىسازند بدين جهت آن را شجره التسبيح ناميدهاند 5 * و چون شبيه قطره اشك است آن را " دمع ايوب " نام نهادهاند .
موارد مصرف :
از گياه بهعنوان مقوى و از دانه كه طعمى تلخ دارد بهعنوان كمكننده وزن بدن و از ريشه در سختى و عدم دفع ادرار استفاده مىشود .
گياه به پارسى بدرانك ، شغال تسبيح ، شال تسبيح ناميده مىشود .
( 1 * ) - مطالب داخل [ ] اضافه شده از مخزن الادويه است .
( 2 * ) - اصل بياض العين ،
Leukoma
رجوع شود به زيرنويس كد 988 دايره المعارف .
( 3 * ) - تت جامع مفردات ج 1 ص 56
( 4 * ) - تحفه ص 33 ،
( 5 * ) - مخزن الادويه ص 106
Code - 1670
جوز الزنج
Cola acuminata Schot . Endl .
درختى است هميشه سبز به ارتفاع 20 - 15 متر از خانواده
Sterculiaceae
برگها ، بزرگ ، سبز ، ساده ، متناوب ، بيضى كشيده ، سطح فوقانى پهنك برگ شفاف ، سطح تحتانى سبز روشن ، گلها به وضعيت خوشهاى به رنگ سفيد مايل به زرد ، ميوهها فوليكولهائى هستند كه هريك محتوى 10 - 5 دانه سفيد يا قرمز هستند و هر دانه بيش از دو لپه و حد اكثر 6 لپه دارد ، منشاء اوليه گياه غرب افريقا و در نيجريه ، برزيل و آنتيل كشت مىشود .
تاريخچه گياه در طب سنتى :
رازى ضمن شرح انواع جوز مختصرا اشارهاى به اين مضمون دارد " اما جوز الزنج به نظر مىرسد كه تازه آن بشره را جلا مىدهد " 1 * .
ابن بيطار و عقيلى خراسانى مىنويسند جوز الزنج ميوهاى به اندازه سيب و دانه داخل آن شبيه به قاقله صغار 2 * به رنگ تيره با طعم تندوتيز است و در بلاد بربر 3 * مىرويد خوردن حدود 5 / 0 گرم از سائيده شده آن با آب گرم در قولنج ريحى 4 * موثر و مقوى معده مىباشد و در تركيبات جوارشات داروئى وارد مىشود 5 * .