موارد مصرف ديگر :
از برگهاى جوان بهعنوان ماده معطر در سالاد و از ريشه مانند خردل در آشپزى استفاده مىشود .
معمولا با روغن زيتون ، سركه ، كرم از آن سس تهيه مىشود كه با ماهى ، جوجه و سوسيس مصرف مىنمايند بهجز سركه از آبليمو مىتوان استفاده نمود .
گياه به عربى فجل الخيل ، فجل برى و خردل صحرائى و به پارسى از دوران قاجاريه ترب دشتى ، ترب صحرائى و ترب كوهى ناميده شده است .
( 1 * ) -
Medicinales . Larousse , Is bn 1997 P . 169 , Encyclopedis Des Plantes
( 2 * ) - دياسقوريدوس 190 - 189
( 3 * ) - پزشكىنامه ج 2 ص 414
( 4 * ) -
LTD . , London , P : 328 , Culpepers Complete Herbal , W . Foulsham CO
Code - 1658
قاشقى
Cochlearia officinalis L .
گياهى است كوچك ، علفى ، 2 ساله با ساقه راست ، منفرد ، زاويهدار به ارتفاع 25 - 10 سانتيمتر از خانواده
Cruciferae
، برگ قاعده ساقه قلبى شكل ، گسترده بر روى زمين با دمبرگ دراز ، برگهاى طول ساقه مدور ، بدون دمبرگ ، گوشتدار ، به رنگ سبز تيره كه در اثر فشار دادن بين انگشتان بوى نافذ آن باعث عطسه و ريزش اشك مىشود ، گل سفيدرنگ مجتمع به صورت خوشه ، ميوه گرد تقريبا دايرهاى شكل با طعم تند و محتوى دانههاى كوچك به رنگ قهوهاى روشن و ريشه دوكى شكل مىباشد .
گياه به حالت وحشى در نواحى معتدله اروپا ، آسيا و امريكاى شمالى كنار رودخانهها ، سواحل سنگى دريا بهويژه در سواحل مانش و اطلس تا ارتفاعات 1800 متر ديده مىشود . در ايران رويش ندارد .
تاريخچه :
در قرن شانزدهم ميلادى گياه شناخته شده و نام علمى آن از
COchlear
لاتين به معنى قاشق يا ملاغه اخذ شده است زيرا برگهاى گياه در قاعده ساقه قاشقى شكل مىباشد . كاربرد گياه در امر درمان از قرن هفدهم آغاز شده است .
قبل از كشف ويتامين
C
متوجه شده بودند اشخاصى كه به عللى دسترسى به ميوه و سبزيجات را ندارند مثلا هنگام خشكسالى و قحطى همچنين مسافرين و بهويژه خدمه كشتى كه از غذاهاى كنسرو شده تغذيه مىكنند مبتلا به خونريزى لثه همراه با اسفنجى شدن آن ، خونريزيهاى پوستى و مخاطى و ضعف مىشدند كه گاهى به مرگ منجر مىگرديد . اين بيمارى را
Scurvy
يا اسكوربوت ناميدهاند . در قرن هفدهم " رابرت تورنر " پزشك انگليسى متوجه شد كه اين گياه مىتواند در بيمارى اسكوربوت و مالاريا سودمند باشد كمى