قسمت قابل مصرف : برگ ، اسانس و ميوه گياه مىباشد .
تركيبات شيميائى :
گياه داراى اسانس ، اسيد آمينه بنام لوسين ، پروتئين ، چربى ، مادهاى شبيه به كلسترل ، كاروتن ، ويتامين
C
و آلكالوئيد
Chenopodine
، ساپونين ، موسيلاژ و اسانس به مقدار كم داراى اسكاريدول مىباشد .
تاريخچه و موارد مصرف :
نام جنس گياه ماخوذ از واژههاى
Chen
يا
Chenos
يونانى به معنى مرغابى و
Pous
يا
Podos
به معنى پا مىباشد . چه برگهاى اين جنس شبيه به پاى مرغابى مىباشد .
تاريخ استفاده از اين گياه به دوران قبل از تاريخ مىرسد مردمان آن زمان مانند امروز از برگهاى اين گياه در تغذيه استفاده مىنمودهاند . بومىهاى نيومكزيكو و آريزونا از آرد دانه براى تهيه نان و كيك و از برگ آن براى تهيه سوپ استفاده مىنمايند بهويژه آنكه برگها داراى مقادير زيادى ويتامين
C
مىباشد .
از روغن دانه در بعضى نقاط بهعنوان مدر ، ملين و ضد كرم و تسكيندهنده درد بواسير و درمان آن استفاده مىشود .
Code - 1435
زربيح
Chenopodium ambrosioides L .
گياه و واريته آن
anthelminticum A . Gray
( كد 1436 ) گياهانى هستند به ارتفاع 110 - 30 سانتيمتر از خانواده
Chenopodiaceae
با ساقه ايستاده ، ضخيم ، محكم ، زاويهدار ، شياردار و منشعب كه به رنگ قرمز مىباشد . برگ متناوب ، دراز ، سرنيزهاى به رنگ سبز روشن با دندانههاى نامنظم و نامساوى و در سطح زيرين پهنك برگ بهويژه در واريته گياه دستههاى تار در امتداد رگبرگها وجود دارد .
گلها كه در مرداد تا مهرماه بر روى گياه مشاهده مىشوند كوچك ، نر ماده ، مجتمع به صورت دستههاى كوچك و به رنگ سبز متمايل به زرد و داراى 5 پرچم مىباشند . ميوه فندقه و در داخل آن دانه كوچك كليوى شكل به رنگ سياه و شفاف وجود دارد .
منشاء اصلى اين گياهان مناطق گرم امريكاى مركزى ، امريكاى جنوبى و آنتيل مىباشد و پراكندگى آنها به ساير نقاط كشيده شده است از جمله در شرق پاكستان نوع اصلى و در كراچى واريته آن به صورت وحشى وجود دارند و
Katu
ناميده مىشوند در هند و ايران نوع اصلى بهطور خودرو وجود دارد .
پراكندگى آن در ايران در مازندران و گيلان مىباشد . ولى وجود واريته آن گزارش نشده است .
لازم به يادآورى است كه در واريته كرك ساقه بيشتر از نوع اصلى است همچنين بر خلاف نوع اصلى بوى نامطبوع دارد .