فراوان . درخت بومى اروپا و آسيا مىباشد و در ارتفاعات متوسط جنگلهاى شمال ايران ، تمام نواحى ساحلى درياى خزر ، گرگان ، مازندران ، گيلان ، رستمآباد همچنين در لرستان ، بروجرد ، تهران و اطراف آن رويش دارد .
تاريخچه و موارد مصرف آن در طب سنتى :
اين درختچه كه در يونان قديم به كركيس
Kerkis
مشهور بوده بيش از هر گياه ديگرى در منطقه مديترانه شهرتش با خرافات عجين شده است و چنين شايع بود كه جادوگران در آن منزل مىكنند و اگر گياه را قطع نمايند از آن خون به بيرون فوران مىكند لذا نبايد درخت را قطع كرد و نبايد هيزم آن را مورد استفاده قرار داد و اگر نياز به هرس كردن آن باشد بايد از جادوگر با عذرخواهى اجازه گرفت ، عدهاى اين افسانه را به
Sambus nigra
نسبت مىدهند . نام انگليسى گياه
Judas
به اين مناسبت به گياه داده شده كه مىگويند
Judas
يكى از 12 حواريون حضرت مسيح خود را از اين درخت حلقآويز كرده است .
ابو ريحان گويد كه ارجوان معرب ارگوان يا ارغوان پارسى مىباشد كه آن را دازازوان ، داداروان و دادروان مىنامند و آنچه من ديدهام رنگ آن سرخ تيره يا ارغوانى و منظرهاى بسيار زيبا دارد و او را ميوه نباشد جز تخم 1 * .
ابن بيطار گويد ارجوان معرب از ارغوان پارسى درختى است كه در ايران مىرويد و در اصفهان زياد مىباشد گل آن قرمز رنگ ، خوراكى و شيرينمزه مىباشد و جوشانده آن را براى رفع خمارى و ايجاد فرح مىنوشند . جوشانده پوست آن قىآور است و بانوان خاكستر حاصل از سوخته شدن پوست چوب آن را به منظور روياندن موى ابرو و مژگان و سياه كردن رنگ آن به ابرو مىكشند و خوشرنگ مىشود 2 * طبيعت گل آن سرد و خشك است 3 * .
جوشانده گل آن قىآور پاككننده سينه از خلط مىباشد و آواز را صاف و نيكو مىكند . نوشيدن پوست ريشه آن به مقدار 7 گرم قىآور خوبى است براى جلوگيرى از زيان قىآورى آن را با برگ عناب و سيسنبر مىخورند و خاكستر آن خونريزى را بند مىآورد و تخم آن را در داروهاى چشمى جايگزين تشميزج مىنمايند .
در كتب تحفه ، تذكره و مخزن الادويه طبيعت آن گرم مايل به اعتدال ذكر شده است 4 * .
( 1 * ) - صيدنه عپ و ترجمه ش 28
( 2 * ) - جامع مفردات ج 1 - 21
( 3 * ) - اختيارات بديعى 26
( 4 * ) - تذكره 41 ، تحفه 18 ، مخزن 71