دمكرده و جوشانده برگهاى اين گياه داراى اثرات مدر ، خلطآور ، مسكن ، قابض و معرق مىباشد و به مبتلايان سختى دفع ادرار و سنگ كليه كه به قولنج گرفتار مىباشند يارى مىرساند همچنين از جوشانده يا دمكرده 50 تا 100 گرم در ليتر برگها بهعنوان خلطآور استفاده مىشود . مقدار خوراك روزى سه فنجان مىباشد كه براى خوشطعم كردن و دفع مزه بد ، آن را با اسانس انيس يا نعنا معطر مىنمايند .
شربت تهيه شده از برگ آن در عفونتهاى ريوى مورد مصرف دارد .
گياه را به عربى حشيشه الذهب مىنامند .
( 1 * ) - ايميونيطس
Scolopendrium hemionitis SW .
دياسقوريدوس ص 299
( 2 * ) - طوقوريوس
Teucrium chamaedrys L .
يا كماذريوس دياسقوريدوس ص 284
( 3 * ) - جامع مفردات ج 2 ص 22
Code - 1395
حزاز
Cetraria islandica L . Ach
بايد گفت كه گلسنگها يا ليكنها جزء عجايب دنياى گياهان مىباشند زيرا از اتحاد يا بهتر از همزيستى
Symbiosis
يك آلك و يك قارچ به وجود آمدهاند كه دومى از اولى تغذيه مىنمايد ولى از طرفى وجود آن براى الگ مفيد است زيرا قارچ رطوبت بيشترى را ذخيره مىكند و آلگ را از خشك شدن سريع و ديگر عوارض حفظ مىنمايد .
حزاز يا ليكن ايسلند گلسنگى است كه داراى ريشه پهن و گسترده با انشعابات نامنظم دوتائى با كنارههاى موجدار و مژهدار و در قاعده ناودانى شكل مىباشد . سطح فوقانى آن به رنگ سبز زيتونى با لكههاى قرمز كه دربردارنده هاگها مىباشد و سطح زيرين خاكسترى زرد يا متمايل به سفيد است . طعم اين ليكن تلخ و لعابى و بوى آن ضعيف مىباشد .
محل رويش اين ليكن شمال اروپا بهويژه اسكانديناوى ، آلپ ، امريكاى شمالى در
Toundra
و آتلانتيكا و گروئنلند مىباشد . وجود آن در ايران گزارش نشده است .
تاريخچه :
انواع مختلفى از ليكنها كه بر روى درختانى نظير سرو ، كاج ، صنوبر مىروئيدهاند به وسيله افرادى نظير پلينى ، ديوسكوريد ، رازى ، ابن سينا و ماتيولى شناخته شدهاند و بهطور كلى به يونانى گلسنگها را
Leikhenos
مىناميدهاند . ولى گلسنگ مورد بحث كه روى تختهسنگها و صخرهها مىرويد از قرن هيجدهم در اروپا در امر درمان وارد شده است . در ايران قديمىترين كتاب پارسى كه موارد مصرف آن ذيل عنوان ليكن آمده و مىنويسد ليكن ايسلند را از جزيره ايسلند مىآورند و در فرانسه و سويس يافت مىشود . كتاب پزشكىنامه تاليف ناظم الاطباء در سال 1899 ميلادى مىباشد حتى شليمر و هوپر كه بعد از وى تاليفاتى دارند نامى از آن به ميان نياوردهاند لذا پزشكان سنتى ايران آن را نمىشناختهاند و حزاز