در استعمال خارجى : شيره گياه تازه ، دانه و برگ براى درمان بيماريهاى پوستى ، گزيدگى حشرات به كار مىرود .
بهطور كلى كليه قسمتهاى گياه بهعنوان مسهل و در هيسترى و اسپاسم مصرف سنتى دارد .
مصرف در تغذيه :
در افريقا و آرژانتين دانهها را برشته كرده و آن را جانشين قهوه مىنمايند . اين قهوه را به فرانسه
Cafe negre
و به انگليسى
Negro coffee
مىنامند .
گياه را در بلوچستان هاوارد ، چشن
Tchashon
و چواب
Tchowap
مىنامند ( فلور ايران ) .
( 1 * ) - مخزن الادويه 483
Code - 1292
عشرق
Cassia tora L .
گياهى است علفى ، يك ساله به ارتفاع تا يك متر كه داراى بوى ناپسند است و در منطقه وسيعى در جنوب آسيا ، چين ، ژاپن ، هند ، شرق پاكستان رويش دارد .
برگ داراى دمبرگ نسبتا دراز مىباشد و از سه زوج برگچه بيضوى دراز و مدور و نوكتيز و گل بدون دمبرگ و به رنگ زرد كمرنگ مىباشد . ميوه نيام ، باريك و به درازاى 20 - 12 سانتيمتر و داراى 25 تا 30 دانه مىباشد .
تاريخچه :
در طب سنتى چندين گياه به نام عشرق ناميده شدهاند كه عبارتند از :
1 -
Cassia tora L .
يا گياه مورد بحث كه ديوسكوريد از آن نامى نبرده است .
2 -
Circaea lutetiana L .
كه ديوسكوريد آن را
Kirkaia
ناميده و به قيرقيا معرب شده است .
3 و 4 -
Origanum maru L .
و
Teucrium marum L .
كه به يونانى
Maron
ناميده شده و پزشكان سنتى آنها را مروماحوز و مرو ناميدهاند و تحت عناوين مجزا در كتب قديم آمدهاند .
رازى ، هروى و ابن سينا نامى از عشرق به ميان نياوردهاند . رازى تحت عنوان قرقياسى همان موارد مصرف كه ديوسكوريد براى قيرقيا آورده با كمى اضافه به نقل از جالينوس ذكر مىنمايد و نامى از عشرق به ميان نياورده است و بهطور خلاصه خواص آن را پاككننده رحم ( بعد از زايمان ) و زيادكننده شير ذكر مىنمايد .
ابو ريحان درباره گياه مورد بحث در مواضع مختلف و بهطور پراكنده گويد عشرق ، سنا مكى ، به سندى قشوقى و قوال سريسى . . . 1 * سنا در جمله اوصاف به عشرق ماند جز اينكه برگ سنا باريك است